Sure Yûsuf — Ayet 89

Kelime Anlamları:

• Hel alimtüm: Bildiniz mi, biliyor musunuz?
• Mâ fealtüm: Ne yaptınız, yaptığınız şey neydi?
• Bi-Yûsufe ve ahîhi: Yûsuf'a ve kardeşine (Bünyamin'e) yaptığınız.
• İz entüm câhilûn: Siz cahiller iken, yaptığınız işin kötü sonucunu bilmezken.

Tefsir:

Hz. Yûsuf (a.s.), kardeşlerinin kendisinden yiyecek yardımı istemek üzere Mısır'a geldiklerini ve daha önce kendisine kötülük yapan o kardeşlerin, şimdi çaresizlik içinde kapısına düştüklerini gördü. O anda merhamet duyguları kabardı ve onlara kendini tanıtmaya karar verdi. Onlara şöyle seslendi: "Siz, Yûsuf'a ve öz kardeşine neler yaptığınızı biliyor musunuz? O zamanlar siz, bu yaptıklarınızın sonucunun ne olacağını bilmeyen cahil kimselerdiniz."

Hz. Yûsuf (a.s.) bu sözüyle onları azarlamıyor, aksine onlara bir çıkış yolu gösteriyor. "Cahillik" kelimesini kullanarak, onların o günkü davranışlarının bilgisizlikten kaynaklandığını ima ediyor. Bu, hem onları utandırmakta hem de onlara merhamet kapısını aralamaktadır. Çünkü cahillik, insanın mazeret sayılabilecek bir hâlidir; bilmeyerek yapılan hatalar, bilerek yapılanlardan daha affedilebilir niteliktedir.

Burada çok önemli bir ders vardır: İnsan, kendisine kötülük yapanları affetmekle kalmamalı, onlara kendilerini düzeltme fırsatı da vermelidir. Hz. Yûsuf (a.s.), yıllarca ayrı kaldığı kardeşlerine kin beslemek yerine, onları affetmiş ve bu affını da en güzel üslupla dile getirmiştir. Bu, Kur'an'ın bize öğrettiği yüce ahlaktır: Kötülüğü iyilikle savmak, affetmek ve bağışlamak. Unutmayalım ki Allah Teâlâ da kullarını affetmeyi sever ve affeden kullarını da sever. Bu ayet, bizlere kardeşlik bağlarının her türlü kırgınlıktan daha değerli olduğunu ve gerçek müminin, affetmeyi bir erdem olarak benimsemesi gerektiğini öğretmektedir.