Sure Yûsuf — Ayet 88

Kelime Anlamları:

• el-Azîz: Mısır'da aziz (yönetici, güç sahibi) anlamına gelir.
• ed-Durr: Zarar, sıkıntı, kıtlık ve açlık.
• Bidâa: Ticaret için getirilen mal, sermaye.
• Müzcât: Değersiz, az, kıymetsiz (meta).
• Evfî: Tam ve eksiksiz ölç, hakkını tam ver.
• Tesaddak: Bağışta bulun, iyilik et, lütfet.

Tefsir:

Yakub (a.s.)'ın oğulları, babalarının emri üzerine Mısır'a geri döndüler ve Yusuf'un huzuruna çıktılar. Bu seferki gelişleri, öncekilerden çok daha zor şartlar altındaydı. Kıtlık onları ve ailelerini iyice sarmış, çaresizlik içinde kalmışlardı. Yusuf'un huzuruna girdiklerinde, içinde bulundukları durumu arz ettiler:

"Ey Aziz! Bize ve ailemize darlık ve açlık isabet etti." Bu sözleriyle, önceki gelişlerindeki tavırlarının aksine, artık tamamen muhtaç ve boyun eğmiş bir halde olduklarını itiraf ediyorlardı. Gururları kırılmış, ihtiyaçlarını dile getirmek zorunda kalmışlardı.

"Ve biz, değersiz bir sermaye ile geldik." Getirdikleri mal, artık önceki gibi kıymetli değildi; kıtlık yüzünden ellerinde ne varsa onu getirmişlerdi. Bu, onların ne kadar zor durumda olduklarını gösteren samimi bir itiraftı.

Ardından, asıl isteklerini dile getirdiler: "Bize tam ölçek ver." Yani, bu değersiz sermayemize rağmen, bize hakkımız olan zahireyi tam olarak ver. "Ve bize sadaka ver." Bu cümle, onların sadece ticari bir ilişki değil, aynı zamanda bir lütuf ve merhamet beklediklerini gösteriyor. Değersiz mallarını kabul edip onlara iyilikte bulunmasını, eksiklerini tamamlamasını istiyorlar.

Bu sözlerin sonunda ise, en güzel gerekçeyi sunuyorlar: "Şüphesiz Allah, sadaka verenleri mükâfatlandırır." Onlar, Yusuf'tan sadaka istiyorlar ve ona, bu iyiliğinin karşılıksız kalmayacağını, Allah'ın mutlaka ecrini vereceğini hatırlatıyorlar. Bu, hem bir dua hem de bir teşvik cümlesidir.

Burada dikkat çeken nokta, bu kardeşlerin geçmişteki kötü davranışlarına rağmen, şimdi tam bir tevazu ve pişmanlık içinde olmalarıdır. Bu, kulun Rabbine dönüşü gibidir. İnsan ne kadar zor durumda kalırsa kalsın, Allah'a yöneldiğinde ve O'ndan yardım dilediğinde, kapı asla kapanmaz. Yusuf (a.s.)'ın onlara yapacağı iyilik, aslında Allah'ın kullarına olan merhametinin bir yansımasıdır. Bizler de hayatımızda, muhtaç duruma düşen kardeşlerimize karşı merhametli olmalı, onların ihtiyaçlarını gidermeli ve Allah'ın rızasını gözetmeliyiz. Unutmayalım ki, Allah Teâlâ, kullarının birbirlerine yaptığı iyilikleri asla zayi etmez ve sadaka verenleri en güzel şekilde mükâfatlandırır. Bu ayet, bize hem tevazunun hem de yardımlaşmanın önemini öğretir; zorluk anında bile Allah'a güvenip O'ndan istemeyi ve kullara karşı güzel ahlakla muamele etmeyi telkin eder.