سوره رعد — آیه 25

### معانی واژگان

• نقض: شکستن، پیمانشکنی کردن.
• میثاق: پیمان محکم و استوار.
• لعنَت: دوری از رحمت خداوند.
• سوءُ الدّار: بدی سرانجام و عاقبت، اشاره به عذاب آخرت.

### تفسیر آیه

در برابر اوصاف نیکوی مؤمنان که در آیات پیشین بیان شد، خداوند متعال در این آیه به توصیف اشقیا و تبهکاران میپردازد. این گروه کسانی هستند که پیمان خدا را پس از آنکه آن را محکم بستند، میشکنند. منظور از عهد خدا، همان پیمان فطری و عقلی بندگی و نیز پیمانی است که از طریق پیامبران از آنان گرفته شده است؛ اما آنان با کفر و شرک، این پیمان را نقض میکنند.

آنان همچنین قطع میکنند آنچه را که خداوند به پیوند آن فرمان داده است؛ مانند صله رحم، پیوند با پیامبران و ایمان به همه آنان، و ارتباط با مؤمنان. آنان با ایجاد تفرقه و دشمنی، این پیوندها را از بین میبرند. علاوه بر این، در زمین فساد میکنند؛ یعنی با انجام گناهان، ظلم و ستم، و دعوت به گمراهی، نظم و صلاح زمین را بر هم میزنند.

خداوند در ادامه میفرماید: این گروه که چنین صفات زشتی دارند، برای آنان لعنت است؛ یعنی از رحمت خدا دور میشوند و گرفتار خشم و غضب الهی میگردند. و برای آنان بدی سرانجام است؛ یعنی در آخرت، عذاب سخت و دردناکی در انتظارشان است که بدترین جایگاه و بدترین عاقبت است.

### فواید و پیامهای آیه

1. اهمیت وفای به عهد: این آیه نشان میدهد که وفای به عهد و پیمان، از نشانههای ایمان و تقواست و شکستن آن، از صفات منافقان و تبهکاران است. انسان مؤمن باید در برابر خدا و خلق خدا پایبند به عهد و پیمان خود باشد.
2. ارزش صله رحم و پیوندهای اجتماعی: خداوند به پیوند آنچه امر کرده، اهمیت زیادی داده است. قطع رحم و ایجاد تفرقه در جامعه از گناهان کبیره است و انسان را از رحمت الهی دور میکند.
3. فساد در زمین، عامل دوری از رحمت خدا: هرگونه فساد، ظلم و گناه در زمین، انسان را از رحمت خدا دور میکند و سبب لعنت و عذاب او میشود. بنابراین، انسان باید در جهت اصلاح و آبادانی زمین بکوشد، نه تخریب و فساد.
4. هشدار به عاقبت شوم گناهکاران: این آیه هشداری جدی به همه انسانهاست که سرانجام کسانی که پیمانشکنی میکنند و فساد میورزند، جز بدبختی و عذاب آخرت نیست. پس عاقلانه است که انسان راه سعادت و رستگاری را برگزیند.
5. عدالت الهی: این آیه یادآور عدالت خداوند است که هر کس را به سزای اعمالش میرساند؛ نیکوکاران به پاداش نیک و بدکاران به عذاب بد. این عدالت، دلگرمی برای مؤمنان و هشداری برای گناهکاران است.