سوره حجر — آیه 38

معانی کلمات:

• یوم الوقت المعلوم: روزی که زمان آن نزد خداوند مشخص و معین است؛ مراد، روز پایان زندگی همه مخلوقات در نفخه نخست (دمیدن صور اول) است، نه روز قیامت و رستاخیز.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در پاسخ به درخواست ابلیس که گفته بود: «پروردگارا! مرا تا روزی که [مردم] برانگیخته میشوند، مهلت بده»، فرمود: «تو از کسانی هستی که تا روزِ وقتِ معلوم مهلت داده میشوی». این روز، همان روزی است که همه مخلوقات در نفخه نخست میمیرند و حیات دنیوی به پایان میرسد؛ نه روز بعث و قیامت. خداوند این مهلت را نه از روی رضایت به ابلیس، بلکه بهعنوان استدراج و مهلت دادن برای آزمایش و فتنه جن و انس قرار داد تا بندگان در برابر وسوسههای او امتحان شوند و صبر و ایمان خود را نشان دهند.

فواید و پیامهای آیه:

1. علم و حکمت بیپایان خداوند: خداوند برای هر چیزی زمانی معین و مشخص قرار داده است و هیچ کاری بدون حکمت و تدبیر او انجام نمیگیرد؛ این آیه یادآور نظم دقیق الهی در آفرینش و پایان جهان است.
2. آزمایش و امتحان الهی: مهلت دادن به ابلیس تا روزی معین، نشانهای از سنت آزمایش الهی است؛ خداوند بندگان را با وسوسههای شیطان میآزماید تا مؤمنان صادق از منافقان و گناهکاران جدا شوند.
3. هشدار به غفلت و فرصت توبه: دانستن اینکه زندگی دنیا محدود و پایانپذیر است، انسان را به بیداری و بهرهگیری از فرصت توبه و عبادت دعوت میکند و او را از فریب شیطان و غرور دنیوی بازمیدارد.
4. عدالت و رحمت الهی: تأخیر هلاکت ابلیس تا روز معین، نه نشانه ضعف خداوند، بلکه مظهر رحمت و عدالت اوست؛ زیرا به انسانها فرصت میدهد تا با اختیار خود راه حق را برگزینند و سعادت ابدی را کسب کنند.