سوره حجر — آیه 37

معانی کلمات:

• «مُنظَرین»: از «إنظار» به معنای مهلت دادن و تأخیر انداختن است؛ یعنی کسانی که مرگ و هلاکتشان به تأخیر افتاده است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در پاسخ به درخواست ابلیس که گفته بود: «پروردگارا! مرا تا روز رستاخیز مهلت بده»، فرمود: «پس تو از مهلت داده شدگانی». یعنی خداوند خواسته او را اجابت کرد و به او فرصت داد، اما این مهلت تا روز قیامت نیست؛ بلکه تا روزی است که همه خلایق با دمیده شدن در صور (نفخه اول) میمیرند. بنابراین ابلیس تا پایان دنیا زنده خواهد ماند، اما این اجابت، نه از روی کرامت و احترام به او، بلکه برای استدراج و امتحان بندگان بود؛ تا بندگان در برابر وسوسههای او آزمایش شوند و مؤمنان حقیقی از غیرمؤمنان بازشناخته شوند. خداوند با این مهلت، ابلیس را رها کرد تا آشکار شود چه کسی واقعاً بنده و مطیع خداست و چه کسی از او پیروی میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• مهلت دادن خداوند به ابلیس نشانهای از حکمت و عدالت اوست؛ او بندگان را در این دنیا با اختیار و انتخاب، آزمایش میکند تا پاداش و کیفرشان بر اساس عملکرد خودشان باشد.
• این آیه به ما میآموزد که دشمن قسمخورده ما (شیطان) تا پایان دنیا زنده و فعال است؛ پس باید همیشه هوشیار باشیم و از او غافل نشویم.
• تأخیر در مجازات گناهکاران و دشمنان خدا، دلیل بر رضایت خداوند از آنها نیست؛ بلکه فرصتی برای توبه و بازگشت است، و برای لجوجان، وسیلهای برای افزایش عذاب.
• انسان مؤمن باید از این مهلت دنیوی بهره ببرد و با عبادت و اطاعت، خود را برای روزی آماده کند که هیچ مهلتی در آن نیست.