سوره نحل — آيت 119

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• السُّوءَ: برائي، گناه، بدڪاري.
• بِجَهَالَةٍ: نادانيءَ سببان، يعني اهڙي حالت ۾ جو ان جي انجام کان بي خبر هئا.
• تَابُوا: الله ڏانهن رجوع ڪيائون، توبه ڪيائون.
• أَصْلَحُوا: پنهنجي عملن ۽ زندگيءَ کي درست ڪيائون.
• لَغَفُورٌ: يقيناً معاف ڪندڙ.
• رَّحِيمٌ: وڏو رحم ڪندڙ.

2) آيت جي تفسير:

پوءِ بيشڪ تنهنجو رب انهن ماڻهن لاءِ جيڪي نادانيءَ سببان برا ڪم ڪن ٿا، پوءِ ان کان پوءِ توبه ڪن ٿا ۽ پنهنجي عملن جي اصلاح ڪن ٿا، بيشڪ تنهنجو رب انهن جي توبه کان پوءِ ضرور معاف ڪندڙ ۽ رحم ڪندڙ آهي.

هن آيت ۾ الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي تسلي ڏني آهي ۽ سڀني گناهگارن کي اميد جي ڪرڻ ڏني آهي ته جيڪڏهن ڪو ماڻهو نادانيءَ يا بي خبريءَ سببان گناهه ڪري ٿو، پوءِ ان کي محسوس ڪري الله ڏانهن رجوع ٿئي ٿو، پنهنجي عملن جي اصلاح ڪري ٿو ۽ اڳتي وڌي اهڙا ڪم نه ڪرڻ جو پڪو ارادو ڪري ٿو، ته الله تعاليٰ ان جي توبه قبول ڪري ٿو ۽ ان جا گناهه معاف ڪري ٿو. هتي ”جهالت“ جو مطلب اهو آهي ته ماڻهو گناهه جي انجام ۽ ان جي سزا کان بي خبر هجي، يا ان کي هلڪو سمجهي، يا نفس ۽ شيطان جي وسوسي ۾ اچي گناهه ڪري. اهڙي ماڻهوءَ لاءِ الله جي رحمت جو دروازو کليل آهي، بشرطيڪه هو سچي دل سان توبه ڪري ۽ پنهنجي زندگيءَ ۾ اصلاح آڻي. الله تعاليٰ پنهنجي بندن کي ٻڌائي ٿو ته هو معاف ڪرڻ ۾ جلدي ڪندڙ ۽ انهن تي مهربان آهي، ۽ توبه ڪندڙ کي نه رڳو معاف ڪري ٿو، پر ان کي اجر ۽ ثواب به عطا ڪري ٿو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن لاءِ هميشه رحمت ۽ معافيءَ جو دروازو کليل رکيو آهي، ڪو به گناهه اهڙو وڏو ناهي جو سچي توبه کان پوءِ معاف نه ٿئي.
• گناهه کان پوءِ توبه ڪرڻ ۽ عملن جي اصلاح ڪرڻ ئي ڪاميابيءَ جو رستو آهي.
• الله تعاليٰ جو نالو ”غفور“ ۽ ”رحيم“ ٻڌائي ٿو ته هو نه رڳو معاف ڪندڙ آهي پر پنهنجي ٻانهن تي وڏو مهربان به آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته نااميد نه ٿجو، ڇاڪاڻ ته الله جي رحمت کان وڌيڪ ڪجهه ناهي.
• توبه صرف زبان سان نه، پر دل جي سچائي، عملن جي درستگي ۽ اڳتي گناهه نه ڪرڻ جي پڪي ارادي سان ٿيڻ گهرجي.
• هي آيت اسلام جي سهڻي ۽ رحمت ڀريي تعليم ڏانهن رغبت پيدا ڪري ٿي، جو اهو دين انسان کي هميشه اميد ۽ بخشش جو پيغام ڏئي ٿو.