سوره نحل — آيت 118

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• هَادُوا: يهودي ٿيا، يعني يهودين.
• قَصَصْنَا عَلَيْكَ: اسان توهان کي ٻڌايو ۽ بيان ڪيو.
• مِن قَبْلُ: اڳ ۾، يعني سورة الأنعام ۾.
• ظَلَمْنَاهُمْ: اسان مٿن ظلم ڪيو.
• أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ: پاڻ تي ظلم ڪن ٿا.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي ٻڌائي ٿو ته يهودين تي اسان ڪجهه شيون حرام ڪيون هيون، جن جو ذڪر اسان اڳ ۾ سورة الأنعام ۾ تفصيل سان ڪيو آهي، جهڙوڪ هر اهو جانور جنهن جا ننهن هجن (يعني ڏندن وارا درندو جانور نه، پر اهي جانور جن جا ننهن هجن)، ۽ ڳئون ۽ رڍن جي چرٻي، سواءِ ان جي جيڪا سندن پٺن تي لڳل هجي يا آنڊن سان لاڳاپيل هجي يا هڏي سان مليل هجي. اهو تحريم اسان يهودين مٿن ظلم ڪرڻ لاءِ نه ڪيو، پر اهي پاڻ ئي اهڙا ڪم ڪندا هئا جن جي ڪري اهي سزا جا حقدار بڻيا. يعني سندن سرڪشي، بغاوت ۽ نافرماني ئي هئي جو انهن تي اهي شيون حرام ڪيون ويون. پوءِ اهي پاڻ تي ظلم ڪري رهيا هئا، الله تعاليٰ مٿن ڪو به ظلم نه ڪيو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ انصاف وارو آهي، ڪنهن تي به ظلم نه ٿو ڪري. جيڪڏهن ڪنهن قوم تي ڪا سزا يا پابندي لڳائي ٿي ته اها سندن پنهنجن ڪمن جي ڪري هوندي آهي.
• انسان پاڻ ئي پنهنجي بداعمالي سببان پاڻ تي ظلم ڪري ٿو، پوءِ ان جو ذمو ٻئي تي نه ٿو وجهي سگهجي.
• قرآن مجيد ۾ اڳين قومن جا واقعا بيان ڪرڻ جو مقصد نصيحت ۽ عبرت آهي، ته اسان اهڙن ڪمن کان بچون جيڪي الله جي ناراضگي جو سبب بڻجن.
• الله تعاليٰ جي حڪمن ۾ حڪمت ۽ مصلحت آهي، ڪڏهن ڪڏهن ڪجهه شيون حرام ڪرڻ جو سبب امتحان يا سزا هوندو آهي.
• اسلام ۾ انسان کي پنهنجي عملن جو ذميوار بڻايو ويو آهي، ۽ اهو ئي انصاف آهي ته هر ڪو پنهنجي ڪم جو پاڻ ذميوار هجي.
• اهي ئي سبب آهن جو اسان کي الله جي رحمت ۽ قرآن جي هدايت تي عمل ڪرڻ گهرجي، ته جيئن اسان پاڻ تي ظلم ڪرڻ کان بچي سگهون ۽ الله جي رضا حاصل ڪري سگهون.