سوره نحل — آيت 120

1) لفظن جي معنيٰ:

• أُمَّةً: هڪ اهڙو شخص جيڪو پاڻ ۾ ئي سمورين خيرن ۽ نيڪين جو مجموعو هجي، يعني اڪيلي سر هڪ امت جهڙو.
• قَانِتًا: فرمانبردار، اطاعت ڪندڙ، عاجزي سان الله جي تابعداري ڪرڻ وارو.
• حَنِيفًا: هر باطل کان منهن موڙي صرف حق ڏانهن مائل ٿيندڙ، يعني خالص توحيد وارو.
• وَلَمْ يَكُ: ۽ نه هو.
• الْمُشْرِكِينَ: مشرڪن مان، يعني الله سان ڪنهن کي شريڪ ڪرڻ وارن مان.

2) تفسير:

بيشڪ حضرت ابراهيم عليه السلام هڪ اهڙو عظيم انسان هو جو اڪيلي سر پنهنجي زماني جي سمورين خيرن ۽ ڀلائين جو مجموعو هو، ڄڻ ته هو پاڻ هڪ پوري امت هجي. هو الله جو فرمانبردار ۽ عاجز بندو هو، هميشه سندس اطاعت ۾ رهندو هو. هو هر باطل ۽ گمراهي کان منهن موڙي خالص حق ڏانهن مائل رهندو هو، يعني صرف هڪ الله جي توحيد تي قائم هو ۽ ڪنهن به شيءِ کي سندس شريڪ نه بڻائيندو هو. هو ڪڏهن به مشرڪن مان نه هو، نه پهريان ۽ نه پوءِ. مشرڪن جو اهو دعويٰ ڪرڻ ته اهي حضرت ابراهيم عليه السلام جي ملت تي آهن، سراسر غلط آهي، ڇاڪاڻ ته حضرت ابراهيم عليه السلام ته خالص توحيد وارو هو ۽ شرڪ کان پاڪ هو.

3) فائدا ۽ سبق:

• هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته هڪ اڪيلو انسان به جيڪڏهن سچي دل سان الله جي اطاعت ۽ توحيد تي قائم رهي ته هو پنهنجي ايمان ۽ ڪردار ۾ هڪ پوري امت جي برابر ٿي سگهي ٿو.
• حضرت ابراهيم عليه السلام جي زندگي اسان لاءِ بهترين مثال آهي ته ڪيئن هر باطل کان پاسو ڪري صرف الله ڏانهن رجوع ڪجي.
• هيءَ آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته شرڪ کان پاڪ رهڻ ۽ خالص توحيد تي قائم رهڻ ئي سچي ڪاميابي آهي.
• حضرت ابراهيم عليه السلام جو ذڪر قرآن ۾ بار بار سندس عظمت ۽ بلند مقام جي نشاني آهي، جنهن مان اسان کي سندس پيروي ڪرڻ جي ترغيب ملي ٿي.
• هيءَ آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ پنهنجي نيڪ ۽ فرمانبردار بندن کي دنيا ۽ آخرت ٻنهي ۾ بلند درجا عطا فرمائي ٿو، جيئن حضرت ابراهيم عليه السلام کي دنيا ۾ سٺو ذڪر ۽ آخرت ۾ صالحن جي صحبت ۾ اعليٰ مقام عطا ٿيو.
• اسلام هڪ اهڙو دين آهي جيڪو خالص توحيد ۽ الله جي فرمانبرداري تي ٻڌل آهي، ۽ اهو ئي دين حضرت ابراهيم عليه السلام جو دين هو، تنهنڪري اسان کي فخر آهي ته اسان انهيءَ سچي ۽ پاڪ دين تي آهيون.