Ан-Нахль сүресі — Аят 59

1. Сөздердің мағынасы:

• يَتَوَارَىٰ — жасырынады, көзден ғайып болады.
• الْقَوْمِ — өз халқы, туыстары.
• سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ — өзіне «сүйінші» ретінде жеткізілген жағымсыз хабардың ауыртпалығы, яғни қыз баланың туылуы.
• أَيُمْسِكُهُ — оны (қыз баланы) ұстап, тірі қалдыра ма?
• هُونٍ — қорлық, кемсіту, масқара.
• يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ — оны топыраққа көмеді, тірідей жерге тығады.
• سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ — олардың үкімі қандай жаман!

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят надандық дәуіріндегі арабтардың қыз балаға деген әділетсіз көзқарасын әшкерелейді. Оларға қыз баланың туылғаны туралы хабар жеткенде, олардың жүздері қарайып, іштері тарығып, қатты қайғыға бататын. Сол себепті ол адам халқынан ұялып, олардан жасырынып, қайда барып тығыларын білмей қалатын. Іштей екі ойдың арасында арпалысатын: осы қыз баланы қорлықпен, масқарамен болса да тірі ұстап қала ма, әлде оны тірідей топыраққа көміп, жоқ қыла ма? Осылайша олар надандықпен өздері жек көретін нәрсені Аллаға теліп, қыз балаларды Аллаға, ал ұл балаларды өздеріне арнады. Бұл — өте әділетсіз әрі ақылға сыймайтын үкім. Аят олардың осы бұрыс пайымдауын айыптап, «Олардың үкімі қандай жаман!» деп ескертеді.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Ислам қыз баланы кемсітуді, оны қорлық деп санауды және тірідей көмуді қатаң тыйды. Бұл — адам баласының қадір-қасиетін қорғайтын үлкен рақымдылық.
• Баланың ұл немесе қыз болып туылуы — Алланың шешімі, оған разы болу — иманның белгісі. Қыз бала да Алланың берген игілігі әрі ата-анаға жақсылық пен сауаптың көзі.
• Надандық дәуіріндегідей баланы жынысына қарай кемсіту — қате пайымдау. Ислам әйел мен еркектің құқықтарын әділ түрде реттеп, әйелге де лайықты орнын берді.
• Аят адамды ойлануға шақырады: өз бетінше әділетсіз үкім шығарудан сақтанып, Алланың әділ үкіміне бойсұну керек.
• Бұл аят Исламның қаншалықты мейірімді әрі әділ дін екенін көрсетеді. Ол надандықтың қатыгездігін жойып, адамзатқа рақым мен құрмет әкелді.