Nahl surasi — Oyat 59

Kalimalarning ma'nolari:

• يَتَوَارَىٰ — yashirinadi, ko‘zdan g‘oyib bo‘ladi.
• مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ — o‘ziga yetkazilgan yomon xabar tufayli (qiz farzand tug‘ilgani haqidagi xabar).
• عَلَىٰ هُونٍ — xo‘rlik va pastlik holida.
• يَدُسُّهُ — uni yashirib, ko‘mib tashlaydi (tiriklayin).
• أَلَا سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ — ogohlantiruvchi ta’kid: ularning hukmi naqadar yomon!

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo johiliyat davridagi mushriklarning qiz farzand tug‘ilgandagi qabih holatini bayon qilmoqda. Ulardan biriga qiz farzand tug‘ilgani xushxabari yetib kelsa, u yuzi qorayib, g‘am-g‘ussaga botardi. U shu qadar xijolat bo‘lardiki, odamlar orasidan yashirinib, ularning ko‘ziga ko‘rinmaslikka urinardi. Chunki u bu xabarni o‘zi uchun katta falokat va or-nomusga putur yetkazuvchi holat deb hisoblardi.

So‘ng u ikki yo‘l o‘rtasida ikkilanib qolardi: yo bu qizni xo‘rlik va pastlik bilan saqlab, umri davomida jamiyat nazarida pastkash bo‘lib yashash, yoki uni tiriklayin tuproqqa ko‘mib, bu "uyatdan" qutulish. Mana shu ikkala yo‘l ham uning uchun og‘ir va azobli edi.

Alloh taolo bu holatni qoralab: "Ogoh bo‘linglar! Ularning qilayotgan hukmlari naqadar yomon!" — deydi. Ya’ni ular o‘zlariga yoqmaydigan narsani — qiz farzandni — Allohga nisbat berishar, lekin o‘zlari uchun esa faqat o‘g‘il bolalarni tanlashar edi. Bu esa ularning aqli zaifligi va adolatsizligini ko‘rsatadi. Ular o‘zlari uchun yaxshi ko‘rmagan narsani Robbilariga bog‘lash bilan naqadar katta xatoga yo‘l qo‘yishganini anglamay qolishdi.

Foydalar:

1. Islom dini qiz farzandlarni sharaf va izzat bilan saqlashni buyuradi. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi vasallam) qizlarni tarbiyalagan kishiga jannat va’da qilganlar. Bu oyat musulmonlarga qiz farzand tug‘ilishini xursandchilik bilan kutib olishni va ularga mehr-muruvvat ko‘rsatishni o‘rgatadi.
2. Inson o‘z nafsiga yoqmaydigan narsalarni Allohga nisbat berishdan qaytariladi. Alloh taolo har qanday nuqson va kamchilikdan pokdir. Bandalar o‘zlariga ma’qul bo‘lmagan narsani Xudoga bog‘lash orqali katta gunoh qilishlarini tushunishlari kerak.
3. Bu oyatda islomning inson qadr-qimmatiga bergan ulkan e’tibori namoyon bo‘ladi. Qiz bolani tiriklayin ko‘mish kabi vahshiyona odat islom kelishi bilan butunlay yo‘q qilindi. Bu esa islomning insoniyatga olib kelgan eng buyuk islohotlaridan biridir.
4. Musulmon kishi har qanday qiyin vaziyatda ham Allohning taqdiriga rozi bo‘lishi va Unga suyanishi lozim. Qiz yoki o‘g‘il farzand — barchasi Allohning in’omidir va har birida o‘ziga xos baraka bor.