Аль-Исра сүрөсү — Аят 19

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَرَادَ — каалады, ниет кылды.
• الْآخِرَةَ — акырет, өлгөндөн кийинки түбөлүк жашоо.
• سَعَىٰ — аракет кылды, эмгектенди.
• سَعْيَهَا — ага ылайыктуу аракет, б.а. акырет үчүн талап кылынган ибадат жана жакшылык иштер.
• مُؤْمِنٌ — ыймандуу, Аллахка жана Анын пайгамбарларына, акырет күнүнө ишенген адам.
• مَشْكُورًا — кабыл болгон, ыраазылыкка татыктуу, сооп берилүүчү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Ким акыретти, б.а. өлгөндөн кийинки түбөлүк жашоону чын жүрөктөн каалап, ага бекем ишенип, ошол акыреттеги сооп-сыйлыкка жетүүнү көздөп, ага ылайыктуу аракетти кылса — башкача айтканда, Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарын таштап, шариятка ылайык жакшылык иштерди жана сүйлөмдөрдү кылса — жана ал ошону менен бирге ыймандуу болсо, б.а. Аллахка, Анын периштелерине, китептерине, пайгамбарларына жана акырет күнүнө ишенсе, мына ушундай адамдардын аракети Аллахтын алдында кабыл болот жана соопко татыктуу болот. Алардын эмгеги текке кетпейт, тескерисинче, Аллах аларга акыретте улуу сыйлык берет. Бул аракетте рийа (көрүнүш үчүн жасоо) жана даңк үчүн жасоо болбошу керек, ал таза ниет менен, ыйман менен коштолушу шарт. Аллах ыйман менен коштолгон жана таза ниет менен жасалган эч бир жакшылыкты текке кетирбейт, ага сөзсүз сооп берет жана ал иштин себеби менен күнөөлөрдү кечирет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыретти каалоо — ыймандын жемиши: Бул аят акыретти чын жүрөктөн каалоо жана ага ишенүү ыймандын негизи экенин көрсөтөт. Акыретти эстөө адамды дүйнөнүн убактылуу жыргалчылыктарына алданып калбастан, түбөлүк бакытка умтулууга түрткөзөт.
• Аракет менен ыймандын айкалышы: Аят акыретти каалоо жетишсиз экенин, ага ылайыктуу аракет кылуу зарыл экенин баса белгилейт. Ошондой эле аракеттин өзү гана жетишсиз, ал ыйман менен коштолушу керектигин үйрөтөт. Бул — диндеги тең салмактуулуктун, б.а. ишеним менен иштин биримдигинин далили.
• Таза ниеттин мааниси: Аракет рийадан, көрүнүш үчүн жасоодон таза болушу керек. Бул аят аркылуу ар бир жакшылык иш Аллах үчүн гана жасалышы керектигин түшүнөбүз. Таза ниет менен жасалган иш Аллахтын алдында кабыл болот.
• Аллахтын адилеттиги жана берекеси: Аллах ыймандуу адамдын эч бир жакшылыгын текке кетирбейт, ага сөзсүз сооп берет. Бул — Аллахтын адилеттигинин жана берекесинин көрүнүшү. Аллах адамдардын эмгегин баалайт жана аларды сыйлайт.
• Үмүт жана дем берүү: Бул аят ыймандуу адамдарга үмүт берет. Эгер адам акыретти каалап, ага ылайыктуу аракет кылса жана ыймандуу болсо, анын эмгеги сөзсүз кабыл болот. Бул — ар бир мусулман үчүн чоң дем берүүчү кабар.
• Исламдын баалуулуктары: Ислам адамды дүйнө менен акыреттин ортосунда тең салмактуулукту сактоого чакырат. Дүйнөнү таштап, акыретти гана көздөө эмес, тескерисинче, дүйнөдө жашап, акырет үчүн аракет кылуу — Исламдын негизги принциптеринин бири. Бул аят ошол принципти дагы бир жолу бекемдейт.
• Ыймандын жана аракеттин сыйлыгы: Аллах ыймандуу жана аракетчил адамдарды сүйөт жана аларга акыретте улуу сыйлыктарды берет. Бул — Исламдын адамды жакшылыкка, аракетке жана ыйманга чакырган дини экенин көрсөтөт.