سوره اسراء — آيت 19

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• أَرَادَ: چاهيائين، ارادو ڪيائين.
• الْآخِرَةَ: آخرت، يعني موت کان پوءِ جي زندگي ۽ ان جو دائمی ثواب.
• سَعَىٰ: ڪوشش ڪيائين، عمل ڪيائين.
• سَعْيَهَا: ان جي لائق ڪوشش، يعني اهڙي ڪوشش جيڪا آخرت لاءِ ضروري آهي.
• مُؤْمِنٌ: ايمان وارو، يعني الله ۽ سندس رسولن تي يقين رکندڙ.
• مَشْكُورًا: قبول ٿيل ۽ ان جو اجر ڏنل، يعني الله تعاليٰ ان کي پسند فرمائي ۽ ان جو بدلو عطا فرمائي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ٻڌائي ٿي ته جيڪو شخص پنهنجي عملن ۽ ڪوششن جو مقصد آخرت جي دائمی زندگي ۽ ان جو ثواب بڻائي، ۽ ان لاءِ پوري ڪوشش ڪري — يعني الله جي فرمانبرداري ۽ نيڪ عملن ذريعي — ۽ اهو عمل ڪندي هو الله تي ۽ سندس واعدن تي ايمان رکندڙ هجي، ته اهڙن ماڻهن جي ڪوشش الله جي بارگاهه ۾ قبول ٿئي ٿي ۽ ضايع نه ٿي ٿئي. الله تعاليٰ انهن جي عمل کي پسند فرمائي ٿو ۽ ان جو بهترين بدلو ۽ اجر عطا فرمائي ٿو. ان ۾ اهو به اشارو آهي ته آخرت جي طلب صرف زبان جي دعويٰ نه هجي، بلڪه ان سان گڏ سچي ڪوشش، شرعي طريقن سان عمل، ۽ خالص ايمان به لازمي آهي. رياء ۽ شهرت کان پاڪ عمل ئي الله وٽ مقبول ٿئي ٿو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• آخرت جي طلب ۽ ان لاءِ ڪوشش ڪرڻ هڪ مؤمن جي زندگيءَ جو اعليٰ مقصد هجڻ گهرجي.
• صرف آخرت جي تمنا ڪافي ناهي، ان لاءِ عملي ڪوشش ۽ شرعي طريقن تي هلڻ ضروري آهي.
• ايمان ان عمل جي قبوليت لاءِ بنيادي شرط آهي، ڇاڪاڻ ته بغير ايمان جي ڪوبه عمل الله وٽ مقبول نٿو ٿئي.
• الله تعاليٰ پنهنجي مؤمن ٻانهن جي ڪوشش کي ضايع نٿو ڪري، بلڪه ان کي قبول فرمائي ۽ ان جو اجر عطا فرمائي ٿو.
• هي آيت مؤمنن کي همت ۽ اميد ڏئي ٿي ته سندن نيڪ ڪوششون اجلون ناهن، الله انهن جو قدر ڪندو آهي.
• اسلام اهو ڌيان ڏئي ٿو ته دنيا جي زندگي عارضي آهي ۽ آخرت دائمی آهي، ان ڪري انسان کي گهرجي ته پنهنجي محنت ۽ عمل جو محور آخرت کي بڻائي.
• هي آيت انسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته هو پنهنجي عملن ۾ خلوص ۽ ايمان کي شامل رکي، ته جيئن الله وٽ ان جو اجر محفوظ رهي.