Isro surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• "Arоda" – istadi, niyat qildi.
• "Sa'y" – harakat, tirishqoqlik, amal.
• "Mashkuran" – maqbul, qabul qilingan, mukofotlanadigan.

Tafsir:

Oxiratni chin dildan iroda qilgan, uning savobiga erishishni niyat qilgan kishi – bu dunyoning o'tkinchi lazzatlarini emas, balki abadiy hayotni maqsad qilgan zotdir. Bunday kishi oxiratga erishish yo'lida jon kuydirib harakat qiladi, ya'ni Alloh taoloning buyurganlarini bajarib, qaytarganlaridan tiyiladi. Uning sa'y-harakati riyodan, xaloyiqqa ko'z-ko'z qilishdan xoli bo'lib, faqat Alloh roziligi uchun bo'ladi. Eng muhimi, bu harakatlari iymon bilan uyg'unlashgan bo'ladi – u Allohga, Uning elchilariga, oxirat kuniga, savob va jazoga chin dildan ishonadi. Iymonsiz qilingan amal, hatto yaxshi ko'rinishda bo'lsa ham, oxiratda hech qanday foyda bermaydi. Ammo iymon bilan qilingan sa'y – mana shu ikki shart (iymon va ixlos) jam bo'lgan kishilarning amallari Alloh huzurida maqbul bo'lib, ularga zoye ketmaydi. Alloh taolo bunday bandalarining mehnatini qabul qiladi va ularga ajrini to'liq beradi. Bu sa'y "mashkur" – ya'ni maqtalgan va mukofotlangan amal sifatida ularning nomiga yoziladi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmonlarga katta umid bag'ishlaydi: kimki oxiratni niyat qilib, iymon bilan harakat qilsa, uning mehnati hech qachon behuda ketmaydi. Alloh hech bir bandasining xayrli amalini zoye qilmaydi.
2. Oyat iymon va amalning birligini o'rgatadi. Faqat iymonning o'zi yetarli emas, amal ham kerak; faqat amalning o'zi ham yetarli emas, iymon ham kerak. Ikkalasi birga bo'lgandagina sa'y maqbul bo'ladi.
3. Bu oyat insonni riyodan, ko'z-ko'z qilishdan saqlanishga undaydi. Amalning qabul bo'lishi uchun u xolis bo'lishi, faqat Alloh uchun qilinishi shart.
4. Oyatda dunyo va oxirat o'rtasidagi farq ko'rsatilgan: dunyo ishlari o'tkinchi, oxirat ishlari esa abadiy va ularning mukofoti Alloh huzurida saqlanadi. Bu esa mo'minni to'g'ri yo'ldan og'ishmay, sabr-qanoat bilan yurishga chorlaydi.
5. Eng go'zal xushxabar – Alloh taolo bandasining sa'yini "mashkur" deb atagan. Bu Allohning bandasiga bo'lgan marhamati va mehridir. Qachonki Alloh bir amalni maqtasa, demak u amal qabul bo'lgan va uning egasi oxiratda ulkan mukofotlarga erishadi.