اسراء سۈرىسى — ئايەت 36

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• «تەقفۇ»: ئەرەب تىلىدا «قەفا» يىلتىزىدىن بولۇپ، «ئىزىغا ئەگىشىش، ئارقىسىدىن مېڭىش» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە «ئەگەشمەڭلار، دەپ قالماڭلار» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ.
• «مەسئۇل»: سوراق قىلىنىدىغان، جاۋابكار بولىدىغان دېگەن مەنىدە.
• «فۇئاد»: قەلب، دىل، ئىچكى ئىدراك ۋە ئەقىل مەركىزى دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى ئىنسان! سەن ئەمەلىيەتتە بىلمەيدىغان، ئىلمىڭ يەتمەيدىغان ئىشلارنىڭ ئارقىسىغا چۈشمە، گۇمان ۋە پەرەزگە ئاساسەن ھۆكۈم چىقارمىغىن. «مەن ئاڭلىدىم» دەپ، ئەمەلىيەتتە ئاڭلىمىغان بولساڭ؛ «مەن كۆردۈم» دەپ، ئەمەلىيەتتە كۆرمىگەن بولساڭ؛ «مەن بىلدىم» دەپ، ئەمەلىيەتتە بىلمىگەن بولساڭ، بۇنداق سۆزلەرنى قىلما. چۈنكى ئاللاھ تائالا ساڭا قۇلاق، كۆز ۋە قەلب ئاتا قىلدى — بۇلارنىڭ ھەممىسى سەندىن سوراق قىلىنىدىغان نەرسىلەردۇر.

قىيامەت كۈنى سەن بۇ ئەزالىرىڭنى نېمىگە ئىشلەتكەنلىكىڭ توغرىسىدا جاۋاب بېرىسەن: قۇلىقىڭنى نېمىگە تۇتقانلىقىڭ، كۆزۈڭنى نېمىگە قاراتقانلىقىڭ، قەلبىڭنى نېمىگە باغلىغانلىقىڭ — ھەممىسى سورىلىدۇ. ئەگەر بۇ ئەزالىرىڭنى ياخشى ئىشقا ئىشلەتكەن بولساڭ، ساۋاب تاپىسەن؛ ئەگەر يامان ئىشقا ئىشلەتكەن بولساڭ، جازاغا تارتىلىسەن.

بەزى ئالىملارنىڭ قارىشىچە، بۇ ئەزالارنىڭ ئۆزىمۇ قىيامەت كۈنى ئىگىسىنىڭ قىلمىشلىرى ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىدۇ — قۇلاق ئاڭلىغىنىنى، كۆز كۆرگىنىنى، قەلب ئويلىغىنىنى ئېيتىپ بېرىدۇ. شۇڭا ھەر بىر مۇئمىن بۇ ئەزالارنى پاك ۋە ھەلەل ئىشلارغا ئىشلىتىشى، ھەر بىر سۆز-ھەرىكىتىدە ھەقىقەت ۋە ئىلمگە ئاساسلىنىشى كېرەك.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلام دىنى بىزنى گۇمان ۋە پەرەزگە ئەمەس، بەلكى ئىلم ۋە ئېنىقلىققا چاقىرىدۇ. ھەر بىر سۆزىمىز، ھەر بىر قىلمىشىمىز ئۈچۈن جاۋابكارمىز. شۇڭا ئاللاھ بىزگە بەرگەن بۇ ئەزالىرىنى ياخشى ئىشلارغا ئىشلىتىپ، ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەيلى. بۇ دۇنيا سىناق مەيدانى، ھەر بىر ئەزانىڭ ھەسسىسى بار — ئۇنى ياخشى ئىشلىتىش بىزنىڭ بەختىمىز، ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلسۇن.