İsra surəsi — Ayə 36

Ayənin mənası (İsra surəsi, 36):

"Və (ey insan!) Haqqında elmin olmayan şeyin dalınca getmə. Həqiqətən, qulaq, göz və ürək – bunların hamısı (sahibi) barəsində məsuliyyət daşıyır."

Kəlmələrin izahı:

• "Təqfu" (تَقْفُ) – izinə düşmək, dalınca getmək, təqib etmək, eşitmədən və görmədən bir şeyi demək mənasındadır.
• "Füad" (فُؤَاد) – ürək, qəlb, düşüncə və anlayış mərkəzi.
• "Məs'ul" (مَسْئُول) – sorğu-sual olunacaq, cavabdeh olacaq.

Təfsir:

Ey insan! Haqqında dəqiq elmin, əminliyin olmayan işin dalınca getmə, onu təsdiqləmə və ya danışma. Eşitmədiyin bir sözü "eşitdim" demə, görmədiyin bir şeyi "gördüm" demə, bilmədiyin bir məsələni "bilirəm" deyə iddia etmə. Çünki Allah-Təala sənə qulaq, göz və ürək vermişdir və bu üzvlərin hər biri Qiyamət günü səndən sorğu-sual olunacaqdır. O gün sənə deyiləcək: "Nə üçün dinlədin? Nə üçün baxdın? Nə üçün qəlbində bu niyyəti daşıdın?" Əgər bu üzvləri xeyir işlərdə istifadə etmisənsə, mükafat alacaqsan; əgər şər və haram işlərdə istifadə etmisənsə, cəzalandırılacaqsan.

Bəzi alimlər buyururlar ki, bu ayədə insanın öz üzvləri ilə birlikdə sorğu-sual olunacağı, bəziləri isə üzvlərin özlərinin sahibinin əməllərinə şahidlik edəcəyi və onun barəsində danışacağı bildirilir. Hər iki halda məqsəd birdir: insan öz əməllərinə görə məsuldur və heç bir üzvü, heç bir hərəkəti itib-batmaz.

Ey mömin! Bu ayə bizə öyrədir ki, İslam dini təkcə bədənin xarici əməllərindən ibarət deyil, həm də daxili aləmin, qəlbin, dilin və hisslərin təmizliyini tələb edir. Şübhəli işlərdən, yalan xəbərlərdən, qeybət və böhtandan uzaq durmaq – möminin əlamətidir. Hər addımımızda, hər sözümüzdə, hər baxışımızda Allahın nəzarətində olduğumuzu unutmayaq. Bu şüur bizi günahlardan çəkindirər və xeyirə yönəldər.

Ey Allahın bəndəsi! Bu gün sənin qulağın, gözün və ürəyin sənin əmrindədir; sabah isə onlar sənin əleyhinə şahidlik edəcək. Elə isə bu üzvləri elə işlərdə işlət ki, Qiyamət günü sənin lehinə şahidlik etsinlər. Quran oxu, elm öyrən, yaxşılığa bax, haqqı dinlə və qəlbini pak saxla. Unutma ki, hər bir üzvün səndən sorğu-sual olunacaq və sən bu suallara cavab verməli olacaqsan. Allah hamımızı bu məsuliyyəti dərk edənlərdən etsin!