Isro surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma'nolari:

• تَقْفُ – izidan bormoq, ergashmoq, ta'qib qilmoq.
• الْفُؤَادَ – qalb, aql-idrok.
• مَسْئُولًا – so'roq qilinadigan, javob berishga majbur bo'lgan.

Tafsir:

Ey inson! O'zing aniq bilmagan narsangga ergashma, gumon va taxminlarga berilma. Biror narsa haqida gapirishdan oldin, uni yaxshilab o'rganib, ishonch hosil qil. Chunki Alloh taolo insonga quloq, ko'z va qalb (aql) bergan. Bu a'zolarning har biri qiyomat kuni o'z egasidan so'roq qilinadi. Inson bu ne'matlarni qanday ishlatgani, ular bilan nimalarni tinglagani, nimalarni ko'rgani va qalbida nimalarni o'ylab, nimalarga qaror qilgani haqida hisob beradi. Agar ularni yaxshilik yo'lida ishlatgan bo'lsa, mukofot oladi, agar yomonlik va gunoh yo'lida ishlatgan bo'lsa, jazolanadi. Ba'zi ulamolar bu a'zolarning o'zi ham egasiga qarshi guvohlik berib, qilgan ishlarini aytib berishini ta'kidlaganlar.

Olingan foydalar:

1. Islom dini ilm va ishonchga asoslanadi. Musulmon kishi har qanday gap va ishda aniq bilimga tayanishi, gumon va taxmindan qochishi lozim. Bu esa insonni shoshma-shosharlikdan va adashishdan saqlaydi.
2. Inson o'z a'zolari — qulog'i, ko'zi va qalbi uchun mas'uldir. Bu mas'uliyat hissi insonni gunohlardan tiyadi va yaxshi amallarga undaydi. Chunki har bir nazar, har bir tinglash va har bir o'y qiyomatda hisobga olinadi.
3. Ushbu oyat insonni o'zini-o'zi nazorat qilishga, har bir harakatini o'ylab qilishga o'rgatadi. Bu esa jamiyatda halollik, ishonchlilik va adolatning qaror topishiga xizmat qiladi.
4. Qiyomat kuni hisob-kitobning mavjudligi haqidagi bu ta'limot inson qalbida Allohga bo'lgan taqvo va ehtiromni mustahkamlaydi, uni faqat yaxshilik qilishga chorlaydi.