سوره اسراء — آیه 39

معانی کلمات:

• مَلُومًا: سرزنش‌شده، کسی که مورد ملامت و سرزنش قرار گیرد.
• مَدْحُورًا: رانده‌شده، طردشده و دور از هر خیر و رحمت.

تفسیر آیه:

این احکام و دستورهایی که پیش از این بیان شد — از جمله فرمان به نیکی‌ها و پرهیز از زشتی‌ها — بخشی از حکمتی است که پروردگارت به تو ای پیامبر وحی کرده است. این احکام چنان استوار و استحکام‌یافته است که در نهایتِ اتقان و درستی قرار دارد.

سپس خداوند خطاب به همه انسان‌ها می‌فرماید: با الله معبود دیگری قرار نده و برای او شریکی در عبادت قائل نشو. اگر چنین کنی، در روز قیامت به جهنم افکنده می‌شوی در حالی که مورد سرزنش خودت و دیگران قرار می‌گیری و از تمام خیرها رانده و طرد شده‌ای. در آن هنگام، وجدانت تو را ملامت می‌کند و فرشتگان و مؤمنان نیز تو را سرزنش خواهند کرد و از رحمت الهی کاملاً محروم خواهی بود.

فواید و پیام‌های آیه:

• توحید و یکتاپرستی ریشه و اساس تمام احکام و دستورهای الهی است؛ هر عمل نیکی بدون ایمان به یگانگی خداوند ارزشی ندارد.
• سرزنش وجدان و ملامت دیگران در قیامت، از بزرگ‌ترین عذاب‌های روحی برای گناهکاران است؛ پس بیندیشیم که چگونه با اعمال خود، وجدانمان را در آن روز شاهد بگیریم.
• دوری از شرک و بت‌پرستی، نه تنها نجات از عذاب است، بلکه راه رسیدن به همه خیرات و برکات دنیا و آخرت است.
• حکمت الهی در دستورات قرآن، نشانه مهربانی خداوند با بندگان است؛ او ما را به چیزی فرمان نمی‌دهد جز آنچه خیر و صلاح ما در آن است.