سوره اسراء — آیه 40

معانی کلمات:

• أَفَأَصْفَاكُمْ: آیا پروردگارتان شما را ویژه و مخصوص گردانید؟
• بِالْبَنِينَ: به پسران (فرزندان ذکور).
• إِنَاثًا: دختران (مؤنث).
• قَوْلًا عَظِيمًا: سخنی بسیار بزرگ و زشت (در نهایت قبح و ناروایی).

تفسیر آیه:

ای مشرکان! شما که مدعی هستید فرشتگان دختران خدا هستند، آیا پروردگارتان شما را به پسران ویژه کرده و برای خودش از میان فرشتگان، دخترانی برگزیده است؟! این چه تقسیم ناعادلانهای است که برای خود بهترین و محبوبترین (پسران) را میخواهید و برای خدا آنچه را که خود نمیپسندید (دختران) نسبت میدهید؟! به راستی که شما با این سخن، گفتاری بسیار بزرگ و زشت بر زبان میآورید؛ زیرا با این ادعا، فرزند برای خدا قائل شدهاید و او را به داشتن دختران توصیف کردهاید، در حالی که خداوند منزه و فراتر از آن است که همسر یا فرزندی داشته باشد. این سخن شما نهتنها از روی جهل و نادانی است، بلکه نشاندهندهی عمق کفر و گمراهی شماست که خدایی را که همهی کائنات مخلوق اوست، به چنین نسبتی متهم میسازید.

فواید و پیامهای آیه:

1. پرهیز از نسبتهای ناروا به خداوند: انسان باید در توصیف خداوند نهایت دقت را داشته باشد و هرگز صفتی را که شایستهی جلال و کمال او نیست، به او نسبت ندهد؛ چرا که خداوند از هر نقص و عیبی منزه است.
2. نکوهش تبعیض و بیعدالتی در باور: مشرکان با اینکه دختران را برای خود کماهمیت میشمردند، آنها را به خدا نسبت میدادند. این نشان میدهد که باورهای خرافی و نادرست، انسان را به بیراهه میکشاند و او را به گفتار و رفتاری زشت وامیدارد.
3. اهمیت ادب در برابر خداوند: ادب در برابر پروردگار، از والاترین عبادتهاست. انسان مؤمن باید زبان خود را از هر گفتار ناشایست دربارهی خداوند حفظ کند و همواره با تعظیم و تکریم از او یاد نماید.
4. بزرگداشت مقام زن در اسلام: اسلام با رد این باور جاهلی که دختران را کمارزش میشمرد، بهطور غیرمستقیم کرامت و ارزش والای زن را در نظام آفرینش و نزد خداوند تثبیت میکند و نشان میدهد که هیچ جنسیتی بر دیگری برتری ذاتی ندارد، مگر به تقوا و ایمان.