سوره اسراء — آیه 89

معانی کلمات:

• صَرَّفْنَا: بیان کردیم، گوناگون آوردیم، تنوع بخشیدیم.
• مَثَل: پند، عبرت، داستان و بیانی که برای هدایت و اندرز آورده میشود.
• فَأَبَىٰ: امتناع کرد، سر باز زد، نپذیرفت.
• کُفُورًا: ناسپاسی و انکار حق، جحود.

تفسیر آیه:

به یقین، ما در این قرآن، برای مردم انواع پندها و عبرتها را به صورتهای گوناگون و در قالبهای مختلف بیان کردیم؛ داستانهای اقوام پیشین، وعدهها و وعیدها، اوامر و نواهی، مثالهای محسوس و معانی بلند را بارها تکرار و تنوع بخشیدیم تا شاید پند پذیرند و به راه حق بازآیند و به آن ایمان آورند. اما با این همه بیان روشن و استدلالهای قاطع، بیشتر مردم از پذیرش حق سر باز زدند و جز انکار و ناسپاسی، عکسالعملی نشان ندادند. آنان نه تنها شکر این نعمت بزرگ را به جا نیاوردند، بلکه با لجاجت و عناد، حجتهای خداوند را نادیده گرفتند و به کفر و جحود خود اصرار ورزیدند.

فواید و پیامهای آیه:

• قرآن کریم به گونهای نازل شده است که برای همه انسانها در همه زمانها، پند و راهنما دارد و هیچ بهانهای برای نپذیرفتن آن باقی نمیماند.
• ناسپاسی در برابر نعمتهای الهی، به ویژه نعمت هدایت، سرچشمه بسیاری از گمراهیها و بدبختیهای انسان است.
• هدایتپذیری به خواست و اراده خود انسان بستگی دارد؛ اگر کسی بخواهد حقیقت را نبیند، هیچ معجزهای او را تغییر نخواهد داد.
• این آیه نشان میدهد که وظیفه ما بیان حق است، نه اجبار مردم به پذیرش آن؛ نتیجه کار با خود آنان است.
• با وجود اینکه اکثریت کفر میورزند، نباید از دعوت به حق خسته شویم؛ چرا که همین دعوت، حجت را بر مردم تمام میکند و اجر ما نزد خداوند محفوظ است.