Kahf surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma'nolari:

• الساعة: Qiyomat, oxirat kuni.
• قائمة: Bo'ladigan, voqe bo'ladigan.
• رُددت: Qaytarilgan bo'lsam, tiriltirilib RABBIM huzuriga olib borilgan bo'lsam.
• منقلبًا: Qaytadigan joy, oxiratdagi makon va ma'naviy manzil.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mo'min birodari bilan suhbatlashayotgan, o'z bog'iga kirib, u yerdagi mo'l-ko'l meva va ne'matlarga maftun bo'lgan boy kishining ahvolini bayon qilmoqda. U o'zining bu dunyodagi boyligi va mavqeiga berilib, oxiratni inkor etadi. U shunday deydi: "Men Qiyomat soatining kelishini va bu dunyoning tugashini aqlsizlik deb bilaman. Bu bog' abadiy qoladi, deb o'ylayman. Agar siz aytganingizdek, Qiyomat bo'ladigan bo'lsa ham va men Robbim huzuriga qaytariladigan bo'lsam ham, albatta, u joyda menga bu bog'imdan ham yaxshiroq narsa nasib bo'ladi. Chunki men dunyoda Allohning aziz va mukarram bandasiman, u meni bunday ne'matlar bilan siylagan ekan, oxiratda ham menga bundan ham ulug'roq ne'matlar beradi."

Bu gap bilan u o'zining nodonligini va mag'rurligini namoyon qiladi. U boyligini Allohning o'ziga bo'lgan muhabbati va hurmatining belgisi deb hisoblaydi. U oxiratni inkor etish bilan birga, agar u bo'ladigan bo'lsa ham, u yerda ham o'zining dunyoviy boyligi tufayli yaxshi mavqega ega bo'lishini da'vo qiladi. Uning bu fikri butunlay xato va g'ururga asoslangan. Chunki dunyodagi boylik va ne'matlar Allohning huzuridagi qadr-qimmatning belgisi emas, balki sinov vositasidir. Alloh taolo ba'zi odamlarga boylik berib, ularni sinovdan o'tkazadi.

Foydalar:

1. Bu oyat mo'min kishiga o'z birodarini to'g'ri yo'lga chaqirish, unga nasihat qilish va xatolarini yuziga aytish odobini o'rgatadi. Mo'min o'z birodarining gunohiga befarq qaramasligi kerak.
2. Dunyoviy ne'matlar va boylik insonni mag'rurlikka olib borishi mumkin. Inson o'z boyligiga emas, balki Allohning rahmati va marhamatiga tayanmog'i lozim.
3. Oxiratni inkor qilish yoki unga shubha bilan qarash — katta xato va gunohdir. Mo'min kishi Qiyomatga to'liq ishonishi va unga tayyorgarlik ko'rishi kerak.
4. Boylik va farovonlik Allohning huzuridagi qadr-qimmatning o'lchovi emas. Alloh taolo ba'zi kofirlarga ham dunyoda keng rizq beradi. Haqiqiy izzat va qadr esa taqvo va imon bilan bo'ladi.
5. Inson o'z aqli va fikriga emas, balki Allohning vahiyiga va payg'ambarlarning xabariga tayanmog'i lozim. Chunki inson aqli ko'p narsalarni anglay olmaydi, lekin Allohning xabari har doim to'g'ri va haqiqatdir.