Kahf surasi — Oyat 59

Kalimalarning ma'nolari:

• الْقُرَى – qishloqlar, shaharlar (bu yerda o‘tgan xalqlarning yurtlari nazarda tutilgan).
• لَمَّا ظَلَمُوا – qachonki zulm qilganlarida, ya’ni kufr va gunohlar bilan o‘zlariga zulm qilganlarida.
• لِمَهْلِكِهِم – ularning halokati uchun (ba’zi qiroatlarda "مُهْلِكِهِم" – halok qiluvchimiz, degan ma’noda ham kelgan).
• مَوْعِدًا – belgilangan vaqt, muhlat, ajral.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo o‘tgan ummatlarning taqdiri orqali Makka mushriklariga ibrat ko‘rsatmoqda. "Ushbu qishloqlar" – ya’ni sizlarga yaqin bo‘lgan, Hud, Solih, Lut va Shuayb alayhimussalom qavmlarining yurtlari (O‘d, Samud, Sadum va Madyan shaharlari) – ularni halok qildik. Buning sababi shuki, ular o‘zlariga yuborilgan payg‘ambarlarni yolg‘onchi qilib, kufr va isyonlari bilan o‘z jonlariga zulm qildilar. Alloh ularni birdaniga ushlamadi, balki ularga ma’lum bir muhlat va belgilangan vaqt berdi. O‘sha vaqt kelganda esa ularni qattiq azob bilan halok qildi. Bu – Allohning odatiy sunnatidir: har bir zolim qavmga avval muhlat beriladi, keyin esa ularning halokati uchun belgilangan ajral keladi. Bu oyat Quraysh kofirlariga ham ogohlantirishdir – agar ular o‘z zulmlarida davom etsalar, ularni ham xuddi shunday halokat kutadi.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Alloh taolo zolimlarga shoshilinch azob bermaydi, balki ularga tavba qilishlari uchun muhlat beradi. Bu – Allohning rahmati va hikmatidir.
2. Har bir xalqning halokati uchun belgilangan vaqt bor; bu vaqt kelganda hech kim uni kechiktira olmaydi yoki oldinga sola olmaydi.
3. Zulm – halokatning sababidir. Kimki kufr va gunoh bilan o‘z nafsiga zulm qilsa, oxir-oqibat halokatga duchor bo‘ladi.
4. O‘tgan xalqlarning qissalaridan ibrat olish – mo‘minning ishidir. Bu qissalar bizni to‘g‘ri yo‘ldan og‘ishmaslikka va Allohning amriga itoat qilishga undaydi.
5. Allohning muhlat berishi – Uning g‘aflatda ekanligini anglatmaydi, balki bu – bandalarga tavba qilish imkoniyatini berishdir. Kimki bu imkoniyatdan foydalanmasa, u o‘ziga yaxshilik qilmagan bo‘ladi.