سوره کهف — آیه 65

معانی کلمات:

• عبداً: بندهای (در اینجا منظور بندهی صالح و برگزیدهی خداوند است).
• رحمة: رحمت، بخشایش و لطف ویژهی الهی.
• من عندنا: از نزد خودمان (یعنی رحمتی که از جانب خداوند عطا شده است).
• من لدنّا: از نزد خودمان (علمی که مستقیم و بدون واسطه از جانب خداوند به او داده شده است).
• علماً: دانش و معرفتی ویژه.

تفسیر آیه:

موسی علیه السلام به همراه یار خود به راه ادامه داد تا به آن نقطهی مشخص (محل برخورد دو دریا یا صخرهای که ماهی را در آنجا فراموش کرده بودند) رسیدند. در آنجا به بندهای از بندگان صالح ما برخوردند که او خضر علیه السلام بود. خداوند او را مشمول رحمت ویژهی خود قرار داده بود؛ رحمتی که شامل نبوّت، شفقت و مهربانی نسبت به خلق خدا بود. همچنین خداوند به او علمی از نزد خود عطا کرده بود که برای دیگران قابل دسترسی نبود و از اسرار الهی و علوم غیبی به شمار میرفت که خداوند به او آموخته بود. این علم، دانشی خاص و ویژه بود که با علوم عادی و اکتسابی تفاوت داشت و از جانب خداوند به صورت مستقیم به او الهام شده بود.

فواید و پیامهای آیه:

1. فضیلت علم و دانش: این آیه نشان میدهد که علم و دانش، ارزشمندترین گنجی است که خداوند به بندگان خاص خود عطا میکند و بالاترین رحمت الهی، دانشی است که از جانب او به انسان میرسد.
2. تواضع در برابر علما: موسی علیه السلام با وجود مقام والای پیامبری، برای فراگیری علم به نزد خضر رفت. این درس بزرگی است که انسان هر چقدر هم عالم باشد، باید در برابر دانش دیگران فروتن باشد و از یادگیری دست نکشد.
3. علم لدنّی: خداوند علاوه بر علم اکتسابی، علمی نیز دارد که مستقیم به اولیای خود عطا میکند. این نشانهی لطف و عنایت خاص خداوند به بندگان برگزیدهاش است.
4. رحمت الهی: رحمت خداوند شامل حال کسانی میشود که در مسیر بندگی و اخلاص گام برمیدارند و خداوند آنها را به مقامات عالی میرساند.
5. امیدواری به لطف خدا: این آیه به مؤمنان امیدواری میدهد که اگر در مسیر حق باشند، خداوند نیز آنها را یاری کرده و از اسرار و علوم خود به آنان میآموزد و مشمول رحمت خود قرار میدهد.