سوره کهف — آیه 84

معانی کلمات:

• مَکَّنَّا: قدرت و استقرار کامل دادیم، تمکین و فرمانروایی بخشیدیم.
• سَبَبًا: وسیله، راه، اسباب و ابزار رسیدن به هدف.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه بیان میفرماید که ما به ذوالقرنین در زمین قدرت و تمکین کامل عطا کردیم و او را فرمانروایی دادیم که بر شرق و غرب زمین تسلط یافت. همچنین از هر چیزی که برای رسیدن به اهدافش نیاز داشت، وسیله و اسباب آن را در اختیارش گذاشتیم؛ یعنی راههای رسیدن به هر مقصودی را به او آموختیم و ابزار لازم برای فتح سرزمینها، غلبه بر دشمنان، و انجام کارهای بزرگ را برایش فراهم ساختیم. این تمکین و قدرت، هم شامل قدرت جسمی و مادی بود و هم شامل قدرت علمی و معنوی؛ به گونهای که او میتوانست با استفاده از این اسباب، به هر آنچه اراده میکرد دست یابد. این آیه نشان میدهد که خداوند به هر کس بخواهد، قدرت و امکانات میدهد و این بخشش الهی بر اساس حکمت و مشیت اوست.

فواید و درسهای آیه:

1. قدرت و تمکین از جانب خداست: هر کس در زمین به قدرت و حکومت میرسد، باید بداند که این نعمت از سوی خداست و باید در برابر او شکرگزار باشد و از این قدرت در مسیر رضای او استفاده کند.
2. اسباب و وسایل را باید فراهم کرد: خداوند به ذوالقرنین اسباب و وسایل داد، اما او نیز باید از این اسباب استفاده میکرد. این درس به ما میآموزد که برای رسیدن به اهداف، هم باید از خداوند کمک خواست و هم از وسایل و ابزار مناسب بهره گرفت.
3. نعمتهای الهی مسئولیتآور است: هرچه خداوند به انسان قدرت و امکانات بیشتری بدهد، مسئولیت او در برابر خدا و خلق خدا بیشتر میشود. ذوالقرنین الگویی است که از قدرت خود برای عدالت، کمک به مستضعفان و مبارزه با ظلم استفاده کرد.
4. امیدواری به لطف الهی: این آیه به مؤمنان امید میدهد که خداوند اگر اراده کند، میتواند به بندگان صالح خود قدرت و امکانات بدهد و آنها را در زمین تمکین بخشد، همانطور که به ذوالقرنین داد. پس نباید از قدرت و امکانات مادی ناامید شد، بلکه باید با ایمان و عمل صالح، زمینه دریافت نعمتهای الهی را فراهم کرد.