سوره مریم — آيت 72

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• ثُمَّ: پوءِ، ان کان پوءِ.
• نُنَجِّي: اسان ڇڏائينداسين، نجات ڏينداسين.
• اتَّقَوا: جن الله کان ڊڄي پرhezگار ٿيا، جن تقويٰ اختيار ڪئي.
• نَذَرُ: اسان ڇڏي ڏينداسين، رهڻ ڏينداسين.
• الظَّالِمِينَ: ظالمن کي، يعني ڪافرن ۽ گناهگارن کي.
• جِثِيًّا: گوڏن ڀر ويٺل، گوڏا کوڙي ويٺل (جمع جو صيغو آهي ”جاثٍ“ جو).

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان منظر جو بيان آهي جڏهن ماڻهو پل صراط تان گذرندا ۽ جهنم جي مٿان کان لنگهندا. ان وقت هر انسان کي جهنم جي ويجهو ٿيڻو پوندو، پر ان کان پوءِ الله تعاليٰ پنهنجي پرhezگار ٻانهن کي نجات ڏيندو ۽ انهن کي جهنم جي عذاب کان بچائيندو. اهي ئي ماڻهو آهن جن دنيا ۾ الله کان ڊڄي زندگي گذاري، سندس حڪمن تي عمل ڪيو ۽ سندس منع ڪيل شين کان پري رهيا.

ان جي ابتڙ، ظالم ۽ ڪافر ماڻهو جهنم ۾ گوڏن ڀر ويٺل ڇڏيا ويندا. اهي نه اٿي سگهندا ۽ نه ئي اتان ڀڄي نڪري سگهندا. انهن جي بيوسي ۽ ذلت ان منظر ۾ چٽي نظر ايندي. يعني هي آيت ٻڌائي ٿي ته جهنم جي مٿان کان گذرڻ هر انسان لاءِ لازمي آهي، پر ان کان پوءِ نتيجو هر هڪ جي عملن مطابق مختلف ٿيندو — پرhezگارن لاءِ نجات ۽ ڪافرن لاءِ عذاب.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• تقويٰ جي اهميت: هي آيت ٻڌائي ٿي ته تقويٰ ئي اها ڪنجي آهي جيڪا انسان کي جهنم جي عذاب کان بچائي ٿي. جيڪو الله کان ڊڄندو ۽ سندس حڪمن تي هلندو، ان کي الله ڪڏهن به اڪيلو نه ڇڏيندو.
• الله جي انصاف تي يقين: الله تعاليٰ ظالمن کي سندن ظلم جي سزا ضرور ڏيندو ۽ پرhezگارن کي سندن صبر ۽ تقويٰ جو بدلو ضرور ڏيندو. هي آيت اسان کي الله جي عدل تي يقين ڏياري ٿي.
• آخرت جي تياري جي ترغيب: هي آيت اسان کي ياد ڏياري ٿي ته دنيا عارضي آهي ۽ آخرت ئي اصل زندگي آهي. ان ڪري اسان کي گهرجي ته دنيا ۾ ئي نيڪ عمل ۽ تقويٰ سان آخرت جي تياري ڪريون.
• الله جي رحمت جي اميد: جيڪو به الله ڏانهن موٽندو ۽ سندس حڪمن تي هلندو، الله ان کي نجات ڏيندو. هي آيت اسان کي الله جي رحمت ۽ بخشش جي اميد ڏياري ٿي ۽ اسلام ڏانهن راغب ڪري ٿي.
• قرآن جي سچائي: قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي منظر اسان کي يقين ڏيارين ٿا ته قرآن الله جو ڪلام آهي ۽ ان ۾ بيان ڪيل هر ڳالهه سچي آهي. ان ڪري اسان کي گهرجي ته قرآن کي پڙهون، سمجهون ۽ ان تي عمل ڪريون.