Sure Bakara — Ayet 181

Kelime Anlamları:

• Beddelen (بدّل): Değiştirmek, başka bir şeye çevirmek, tahrif etmek.
• Semiahû (سمعه): Onu işitti, duydu.
• İsmühû (إثمه): Onun günahı, vebali.
• Semî' (سميع): Her şeyi işiten.
• Alîm (عليم): Her şeyi bilen.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîme, vasiyet konusunda Müslümanlara çok önemli bir uyarıda bulunmaktadır. Bir kimse vefat etmeden önce malının bir kısmını veya tamamını hayır işlerine, yakınlarına ya da muhtaçlara vasiyet edebilir. İşte bu vasiyeti işiten kimseler, vasiyeti olduğu gibi korumak ve yerine getirmekle yükümlüdürler.

Âyet, vasiyeti işittikten sonra onu değiştirenleri, eksiltenleri veya tamamen engelleyenleri şiddetle uyarmaktadır. Kim vasiyeti duyduktan sonra onu tahrif eder, içine eklemeler yapar veya vasiyet sahibinin arzusunun dışına çıkarsa, bu değişikliğin günahı ve vebali yalnızca o değiştiren kimselerin boynunadır. Vasiyet eden kişi ise bu günahtan tamamen uzaktır; çünkü o doğru bir niyetle vasiyetini yapmış ve emanetini teslim etmiştir.

Burada çok hassas bir nokta vardır: Vasiyeti değiştiren kişi, belki de kendince bir maslahat gözetiyor veya bazı mirasçıları kayırmak istiyor olabilir. Ancak Allah Teâlâ, bu davranışın büyük bir vebal olduğunu bildirmektedir. Çünkü vasiyet, ölen kişinin son arzusudur ve ona saygı göstermek, Müslümanın ahlâkındandır.

Âyetin sonunda ise Allah Teâlâ, "Şüphesiz Allah, her şeyi işitendir, her şeyi bilendir" buyurarak hem vasiyet edenin sözlerini hem de vasiyeti değiştirenlerin gizli niyetlerini ve yaptıklarını en iyi şekilde bildiğini haber vermektedir. Bu, hem bir teselli hem de bir tehdittir: İyi niyetle vasiyet edenler için bir müjde, vasiyeti tahrif edenler için ise korkunç bir uyarıdır.

Sevgili kardeşlerim! Bu âyet bize, emanete riayet etmeyi, ölülerimizin son arzularına saygı duymayı ve hakkı ne pahasına olursa olsun korumayı öğretmektedir. Unutmayalım ki Allah, yaptığımız her şeyi işitmekte ve bilmektedir. Hiçbir hile, hiçbir gizli oyun O'ndan gizli kalmaz. Öyleyse vasiyet konusunda da, hayatın her alanında olduğu gibi, dürüst ve emanete sadık olalım. Çünkü emanete hıyanet edenler, aslında kendi aleyhlerine işlemiş olurlar; Allah ise adaletle hükmedendir ve hiçbir iyiliği karşılıksız bırakmaz. Bu dünyada belki fark edilmez ama âhirette herkes yaptığının karşılığını mutlaka görecektir. Rabbimiz bizi emanete riayet edenlerden, vasiyetlere saygı gösterenlerden ve O'nun rızasına uygun yaşayanlardan eylesin.