سوره بقره — آیه 7

معانی کلمات:

• «خَتَمَ»: مُهر کردن، مهر نهادن بر چیزی به طوری که در آن نفوذ نشود.
• «قُلُوبِهِمْ»: قلبهای آنان (جمع قلب).
• «غِشَاوَةٌ»: پرده، پوشش و حجابی که بر چشم افتد و مانع دیدن شود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال بر دلهای این گروه از منافقان و کافرانِ لجوج، مُهر نهاد و آنها را بر آنچه از باطل در درونشان بود، قفل کرد؛ به گونهای که دیگر هیچ خیر و هدایتی در آن راه نمییابد و سخن حق را درک نمیکنند. همچنین بر گوشهایشان مُهر زد، پس نمیتوانند حق را بشنوند و از آن پند گیرند و با پذیرش و انقیاد به آن گوش فرا دهند. و بر دیدگانشان پردهای افکنده شده است، پس با وجود روشن بودن حق، آن را نمیبینند و از مشاهده آیات و نشانههای الهی محروم ماندهاند. این همه، نتیجه کفر و عناد آنان پس از روشن شدن حق برایشان است؛ و در آخرت، عذابی سخت و بزرگ در آتش دوزخ برای آنان مهیاست.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه هشداری جدی است که کفر و لجاجت در برابر حق، انسان را به جایی میرساند که دیگر توفیق هدایت از او سلب میشود و دل و گوش و چشم او بسته میگردد؛ پس باید پیش از فرا رسیدن چنین حالتی، به دعوت حق پاسخ مثبت دهیم.
• نشان میدهد که هدایت و گمراهی به دست خداست و او بر اساس حکمت و عدل خود، کسانی را که با علم و آگاهی حق را رد میکنند، از رحمت ویژهاش محروم میسازد.
• در این آیه ترغیبی است به استفاده از نعمتهای عظیم شنوایی، بینایی و عقل در مسیر بندگی، و پرهیز از غفلت و سرکشی، تا مبادا این نعمتها برای ما وبال گردند.
• یادآوری عذاب عظیم آخرت، انگیزهای برای بازگشت به راه راست و پرهیز از اعمالی است که انسان را به خسران ابدی میرساند.