Toha surasi — Oyat 111

Kalimalarning ma'nolari:

• "Anat" (عَنَتْ) — bo‘yin egdi, xor bo‘ldi, itoat qildi.
• "Vujuh" (الْوُجُوهُ) — yuzlar, chehralar.
• "Al-Hayy" (الْحَيُّ) — tirik, abadiy hayot sohibi.
• "Al-Qayyum" (الْقَيُّومُ) — barcha ishlarni boshqaruvchi, har bir narsaga qo‘riqchi bo‘lgan Zot.
• "Kho'ba" (خَابَ) — umidsiz bo‘ldi, mahrum bo‘ldi, ziyon qildi.
• "Zulm" (ظُلْمًا) — shirk, ya'ni Allohga sherik keltirish.

Tafsir:

Qiyomat kuni barcha maxluqotlarning yuzlari xor va zor bo‘lib, o‘zlarining Yaratganiga bo‘yin egadi. O‘sha kunda har bir inson o‘z qilmishlariga qarab yuzini egib, O‘limsiz, abadiy tirik bo‘lgan, butun olamni boshqarib turuvchi Zot — Alloh taologa itoat va tanze’ etadi. Hech kim Uning huzurida bosh ko‘tara olmaydi, barcha yuzlar Uning buyukligi oldida ta’zim qiladi.

Alloh taolo shunday Zotki, Uning hayoti to‘liq va mukammaldir, U hech qachon o‘lmaydi. U har bir narsani boshqaradi, har bir jonzotning rizqini beradi, har bir ishni tadbir qiladi. U hech kimga muhtoj emas, balki hamma Unga muhtojdir.

O‘sha kunda kim Allohga shirk keltirgan bo‘lsa — ya'ni Unga boshqalarni sherik qilgan bo‘lsa — u albatta ziyon qiladi, umidlari puchga chiqadi va halokatga uchraydi. Chunki zulmning eng kattasi shirkdir. Kim o‘z nafsiga zulm qilib, Allohdan boshqaga sig‘ingan bo‘lsa, u oxiratda butunlay mahrum bo‘ladi va na jannatga kiradi, na najot topadi.

Foydalar:

1. Allohning buyukligi va qudrati — U tirik va abadiy Zotdir. Uning oldida barcha maxluqotlar ojiz va xor bo‘ladi. Bu bizga Allohning azamatini eslatadi va Unga bo‘lgan ehtiromimizni oshiradi.
2. Qiyomat kuni haqiqatdir — O‘sha kunda barcha yuzlar xor bo‘lib, Allohga bo‘yin egadi. Bu bizni oxiratga tayyorgarlik ko‘rishga, gunohlardan tiyilishga undaydi.
3. Shirk — eng katta zulm — Allohga sherik keltirish insonni halokatga olib boradi va barcha yaxshi amallarini bekor qiladi. Shuning uchun har bir musulmon shirkdan qattiq saqlanishi va tavhid (yakkaxudolik) e’tiqodini mustahkamlashi lozim.
4. Allohning rahmati va adolati — U zulm qilganlarni jazolaydi, ammo tavba qilib, Unga qaytganlarni kechiradi. Bu bizga umid bag‘ishlaydi va bizni doimiy ravishda Allohga iltijo qilishga chorlaydi.
5. Imonning hal qiluvchi ahamiyati — Qiyomat kuni faqat imon va solih amallargina foyda beradi. Shuning uchun hayotimizni Allohga itoatda o‘tkazishimiz, Uning roziligini topishga intilishimiz kerak.