Toha surasi — Oyat 110

Kalimalarning ma'nolari:

• مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ — ularning oldidagi narsalar, ya'ni oxirat va qiyomat ishlari.
• مَا خَلْفَهُمْ — ularning ortidagi narsalar, ya'ni dunyo ishlari va o'tgan hayotlari.
• لَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا — ular Uning (Allohning) ilmini to'liq qamrab ololmaydilar, ya'ni Uning zoti va sifatlarini to'liq bila olmaydilar.

Tafsir:

Alloh taolo bandalarining oldilaridagi narsalarni — ya'ni qiyomat, hisob-kitob, jannat va do'zax kabi kelajakdagi ishlarni — ham, ularning ortlaridagi narsalarni — ya'ni dunyoda qilgan amallari, o'tgan hayotlari va hozirgi holatlarini — to'liq biladi. Uning ilmi hamma narsani qamrab olgan bo'lib, na oldingi, na keyingi hech qanday narsa Undan yashirin emas.

Ammo bandalar Alloh taoloning zoti, sifatlari va ilmining mohiyatini to'liq anglay olmaydilar. Ular faqat Alloh o'zlariga o'rgatgan narsalarnigina biladilar. Allohning ilmi va qudrati cheksiz bo'lib, inson aqli Uning haqiqatini to'liq idrok eta olmaydi. Bu borada hech qanday mavjudot Allohni to'liq bilishga qodir emas.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Alloh taoloning ilmi har narsani qamrab olgan — U bandalarining o'tmishini ham, kelajagini ham, hozirgi holatini ham biladi. Bu esa mo'minning qalbini taskin bilan to'ldiradi, chunki u biladiki, uning barcha ishlari Allohning nazarida.
2. Bandalar Allohni to'liq bila olmasliklari — bu Uning buyukligi va ulug'ligidan dalolatdir. Bu esa insonni kamtarlikka va Allohga bo'lgan ehtiromini oshirishga chorlaydi.
3. Inson o'z bilimining cheklanganligini tan olishi va Allohning cheksiz ilmi oldida o'z ojizligini his qilishi — bu imonni mustahkamlaydi va insonni har bir ishda Allohga tavakkal qilishga o'rgatadi.
4. Qiyomat kuni haqidagi bilim faqat Allohga xos ekanligi — insonni bu kunga tayyorgarlik ko'rishga, yaxshi amallar qilishga undaydi.