سوره طه — آیه 45

معانی کلمات:

• یَفْرُطَ عَلَیْنَا: یعنی بر ما پیشی گیرد و به عقوبت ما شتابد، یا بر ما ستم و تعدّی کند.
• یَطْغَى: یعنی از حد بگذرد و در سرکشی و ظلم از اندازه فراتر رود.

تفسیر آیه:

موسی و هارون علیهما السلام وقتی از جانب خداوند مأمور شدند تا به سوی فرعون بروند و او را به توحید و عبادت خدا دعوت کنند، عرضه داشتند: «پروردگارا! ما میترسیم که فرعون پیش از آنکه دعوت ما را بشنود و فرصت ابلاغ رسالت را به ما دهد، بر ما پیشی گیرد و ما را به عقوبت و شکنجه گرفتار سازد، یا اینکه در سرکشی و طغیان خود از حد بگذرد و بر ما ستم روا دارد و ما را به قتل برساند یا آزار و اذیت شدیدی برساند.» این سخن از روی ترس و نگرانی طبیعی آنان بود، نه از روی سستی در انجام مأموریت الهی؛ بلکه بیانگر احساس مسئولیت و اهمیت دادن به رسالتی بود که بر عهده داشتند.

فواید و پیامهای آیه:

• ترس از دشمن و نگرانی از آسیب او، امری طبیعی و انسانی است و هیچ منافاتی با ایمان و توکل بر خدا ندارد؛ پیامبران نیز چنین احساسی داشتند، اما در عین حال از انجام وظیفه باز نایستادند.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر مشکلات و دشمنان، باید به خدا پناه ببریم و نگرانیهای خود را با او در میان بگذاریم؛ زیرا اوست که راهگشا و نجاتدهنده است.
• تواضع و فروتنی در برابر خدا و اعتراف به ضعف خود، نشانه ایمان راستین است و خداوند چنین بندگانی را یاری میکند و آرامش دلهایشان را فراهم میسازد.
• دعا و نیایش، سلاح مؤمن در برابر سختیهاست؛ همانگونه که موسی و هارون با دعا، از خداوند یاری خواستند و خداوند نیز آنان را با وعده «لا تَخافا» (نترسید) دلگرم ساخت.