Та Ха сүресі — Аят 83

1. Сөздердің мағынасы:

• وَمَا أَعْجَلَكَ: «Сені не нәрсе асықтырды?» — яғни қандай себеп сені алға жылдамдатып, артыңда қалғандардан озып кетуіңе әкелді?
• عَن قَوْمِكَ: «Халқыңнан» — яғни Аллаһ тағала Мұсаға (ғ.с.) келген қауымынан, яғни Исраил ұрпақтарынан бөлініп, олардан бұрын жүріп кетуін сұрап, сұрақ қойып отыр.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ тағала Мұса пайғамбарға (ғ.с.) сұрақ қойып, оның қауымынан бұрын Тұр тауына қарай асығып кетуінің себебін сұрайды. Мұса (ғ.с.) жетпіс адамымен бірге Тұр тауына Аллаһпен сөйлесу және Тауратты алу үшін бет алған болатын. Тауға жақындаған кезде, Раббысымен сөйлесуге деген құштарлығы мен ынтызарлығы соншалықты күшті болғандықтан, ол қауымынан озып, алға қарай жылдам жүріп кетті. Сонда Аллаһ тағала: «Уа, Мұса! Сені халқыңнан не нәрсе асықтырды?» — деп сұрады. Бұл сұрақ айыптау емес, керісінше, Мұсаның (ғ.с.) Раббысына деген шынайы махаббаты мен құлшынысын айқындай түсу үшін қойылған сұрақ еді. Аллаһ тағала бұл сұрақ арқылы Мұсаның (ғ.с.) өз қауымын қараусыз тастап кетпегенін, олардың артында қауіпсіз жерде қалғанын және оның Аллаһқа деген ынтызарлығының қаншалықты терең екенін білдірді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Аллаһ тағалаға деген шынайы махаббат пен құштарлықтың қандай болуы керектігін көрсетеді. Мұса (ғ.с.) Раббысымен сөйлесуге асыққаны сияқты, әрбір мұсылман да Аллаһқа жақындауға, Оған құлшылық етуге және Онымен байланысын нығайтуға ынталы болуы керек.
• Аллаһ тағала пайғамбарларымен тілдесіп, олардың жай-күйін біліп отырады. Бұл — Аллаһтың әл-Хаби́р (бәрінен хабардар) және әс-Сами́ъ (бәрін естуші) есімдерінің көрінісі. Сондықтан әрбір адам Аллаһтың әрбір ісін, әрбір ниетін білетінін ұғынып, Оған шынайы болуы керек.
• Аяттағы сұрақ жұмсақ әрі мейірімді үнде — бұл Аллаһтың пенделеріне деген рақымы мен мейірімін көрсетеді. Ислам діні адамды қорқыту арқылы емес, махаббат пен мейірім арқылы тәрбиелейді.
• Мұса (ғ.с.) сияқты Аллаһқа деген сүйіспеншілік пен құлшылықта алға ұмтылу — әрбір мұсылманның бойында болуы тиіс қасиет. Бұл аят бізді жақсылыққа асығуға, қайырымды істерде бір-бірімізден озып, Аллаһтың разылығына ұмтылуға шақырады.
• Құран Кәрімнің әрбір аяты — Аллаһтың пенделеріне деген сүйіспеншілігі мен қамқорлығының белгісі. Бұл аят арқылы біз Аллаһтың пайғамбарларына деген ерекше қатынасын, олармен тілдесуін және олардың жай-күйін білуін көреміз. Бұл — иманды нығайтып, Аллаһқа деген махаббатты арттыратын ұлы шындық.