سوره طہ — آيت 83

1) ڪن لفظن جي معنيٰ:

• أَعْجَلَكَ: توکي جلدي ڪرائي اڳتي وڌايو، يعني ڪهڙي شيءِ توکي تڪڙ ۾ آندو.
• عَن قَوْمِكَ: تنهنجي قوم کان، يعني بني اسرائيل کان.
• يَا مُوسَىٰ: اي موسىٰ! (الله پاڪ حضرت موسىٰ عليه السلام کي مخاطب ٿي فرمايو).

2) تفسير:

الله پاڪ حضرت موسىٰ عليه السلام کي مخاطب ٿي فرمايو ته اي موسىٰ! ڪهڙي شيءِ توکي تنهنجي قوم کان اڳتي وڌڻ تي مجبور ڪيو ۽ تڪڙ ڪرائي؟ يعني تون پنهنجي قوم کي پويان ڇڏي اڳتي ڇو وڌي ويو آهين؟ حضرت موسىٰ عليه السلام کي الله پاڪ سان مناجات ۽ گفتگو جي لاءِ ۽ توريت وٺڻ جي لاءِ مقرر ٿيل وقت تي حاضر ٿيڻو هو. جڏهن هو ستر ماڻهن سان گڏ روانو ٿيو ته جبل طور جي ويجهو پهچڻ تي پنهنجي رب سان ملاقات ۽ مناجات جي شوق ۾ قوم کان اڳتي وڌي ويو ۽ انهن کي پويان ڇڏي ڏنو. ان تي الله پاڪ هي سوال ڪيو ته ڪهڙي شيءِ توکي تڪڙ ڪرائي تنهنجي قوم کان اڳتي وڌايو؟ هي سوال دراصل حضرت موسىٰ عليه السلام جي شوق ۽ محبت کي ظاهر ڪرڻ ۽ انهن کي تسلي ۽ عزت ڏيڻ جي لاءِ هو، نه ته ملامت جي لاءِ. الله پاڪ پنهنجي نبي سان پيار ۽ شفقت جو اهو انداز اختيار ڪيو ته هن کي پنهنجي قوم کان اڳتي وڌڻ جو سبب پڇيو، جنهن جو جواب حضرت موسىٰ عليه السلام اڳتي وڌي هيئن ڏنو ته ”اهي به منهنجي پويان اچي رهيا آهن ۽ مان جلدي ڪئي ته تون مون کان راضي ٿئين.“ (سوره طه: 84)

3) فائدا ۽ سبق:

• الله سان محبت ۽ شوق: حضرت موسىٰ عليه السلام جو پنهنجي رب سان مناجات جي لاءِ تڪڙ ڪرڻ ان ڳالهه جي نشاندهي ڪري ٿو ته الله سان سچي محبت ۽ شوق انسان کي نيڪي ۽ عبادت ڏانهن تيزي سان وٺي وڃي ٿو. اسان کي به الله سان محبت ۽ ان جي عبادت ۾ شوق رکڻ گهرجي.
• نبي جي عزت ۽ مقام: الله پاڪ پنهنجي نبي کي مخاطب ٿي ”اي موسىٰ“ چئي خطاب ڪيو، جيڪو ان جي بلند مقام ۽ عزت جي نشاندهي آهي. اهو ٻڌائي ٿو ته الله پنهنجن نبي ڪريم کي ڪيترو پيارو رکي ٿو.
• قوم جي ذميواري: نبي پنهنجي قوم جو رهبر ۽ اڳواڻ هوندو آهي، ان کي گهرجي ته قوم جي ڀلائي ۽ هدايت جو خيال رکي. حضرت موسىٰ عليه السلام قوم کي پويان ڇڏي اڳتي وڌيو پر ان جو مقصد قوم کي ڇڏڻ نه هو، بلڪه الله جو حڪم پورو ڪرڻ هو.
• الله جي شفقت ۽ حڪمت: الله پاڪ پنهنجي نبي کان سوال ڪيو ته ڪهڙي شيءِ توکي تڪڙ ڪرائي؟ اهو سوال ملامت جي لاءِ نه، پر پيار ۽ شفقت سان هو. ان مان سبق آهي ته اسان به ٻين سان نرمي ۽ پيار سان پيش اچون.
• اسلام ۾ شوق ۽ محبت: اسلام اهو دين آهي جيڪو الله سان سچي محبت، شوق ۽ اطاعت جو درس ڏئي ٿو. قرآن پاڪ ۾ اهڙا واقعا بيان ٿيل آهن جيڪي اسان کي الله سان محبت ۽ ان جي نبي ڪريم جي پيروي ڪرڻ جي ترغيب ڏين ٿا.