سوره طہ — آيت 90

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• فُتِنتُم بِهِ: ان سان اوھان جي آزمائش ڪئي وئي، يعني اھو اوھان لاءِ امتحان آھي.
• الرَّحْمَٰنُ: الله جو نالو آھي، جنھن جي رحمت ھر شيءِ تي پکڙيل آھي.
• فَاتَّبِعُونِي: پوءِ اوھين منھنجي پيروي ڪريو.
• وَأَطِيعُوا أَمْرِي: ۽ منھنجي حڪم جي تابعداري ڪريو.

2) آيت جي تفسير:

ھارون عليہ السلام بني اسرائيلين کي موسىٰ عليہ السلام جي واپسيءَ کان اڳ ئي چئي ڇڏيو ھو ته: اي منھنجي قوم! جيڪو سونو گابو اوھان ٺاھيو آھي ۽ جنھن جي منھن مان ڍڳيءَ جهڙو آواز نڪري ٿو، اھو رڳو اوھان جي آزمائش لاءِ آھي، ته ان ذريعي ايمان وارو ۽ ڪافر ظاھر ٿي پون. ۽ بيشڪ اوھان جو حقيقي پالڻھار الله رحمان آھي، جنھن جي رحمت ھر شيءِ کي ڍڪي ڇڏيو آھي. اھو ئي اوھان جو مالڪ ۽ اختيار وارو آھي، نہ ڪو گابو، جيڪو نڪي اوھان کي نفعو پھچائي سگھي ٿو ۽ نڪي نقصان. پوءِ اوھين منھنجي پيروي ڪريو ۽ صرف الله جي عبادت ڪريو، ۽ منھنجي حڪم جي تابعداري ڪريو، يعني غير الله جي عبادت ڇڏي ڏيو.

3) ھن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• حق جي دعوت ۾ حڪمت ۽ نرمي: حضرت ھارون عليہ السلام پنھنجي قوم کي نرميءَ سان سمجھايو ۽ کين حق جي طرف راغب ڪيو، اھا ئي سٺي دعوت جو طريقو آھي.
• آزمائش جو فلسفو: الله پنھنجي ٻانھن کي مختلف شين سان آزمائي ٿو، ته جيئن سچو مؤمن ۽ منافق ظاھر ٿي پوي. اھا آزمائش انسان جي ايمان جي مضبوطيءَ جو ثبوت آھي.
• الله جي رحمت جي وسعت: الله تعاليٰ ”الرحمٰن“ آھي، سندس رحمت ھر شيءِ کي گھيري ڇڏيو آھي. اھا رحمت ئي آھي جو ھو پنھنجي ٻانھن کي توبھ جو موقعو ڏئي ٿو.
• رسولن جي پيرويءَ جي ضرورت: الله تعاليٰ اسان کي حڪم ڏئي ٿو ته پنھنجي نبي ڪريم ﷺ ۽ سندن سچن نائبن جي پيروي ڪريون، ڇاڪاڻ ته انھن جي پيرويءَ ۾ ئي اسان جي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آھي.
• شرڪ کان پاسو: ھن آيت مان سبق ملي ٿو ته ڪنھن بہ مخلوق کي الله سان شريڪ نہ ڪيو وڃي، ڇاڪاڻ ته ھر شيءِ الله جي ئي اختيار ۾ آھي.
• قرآن جي ھدايت: قرآن مجيد ۾ الله تعاليٰ اسان کي پنھنجي نبي ڪريم ﷺ جي ذريعي ھدايت ڏني آھي، جيڪا اسان لاءِ رحمت ۽ ڪاميابيءَ جو ذريعو آھي. ان تي عمل ڪرڻ سان ئي اسان جو ايمان مڪمل ٿئي ٿو.