سوره طہ — آيت 89

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• أَفَلَا يَرَوْنَ: ڇا اهي نه ٿا ڏسن؟ (يعني ڇا اهي نه ٿا سمجهن ۽ نه ٿا غور ڪن؟)
• أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا: ته اهو (سونهري گابو) انهن ڏانهن ڪا ڳالهه نه موٽائي ۽ نه ڪو جواب ڏئي.
• وَلَا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا: ۽ نه اهو انهن کي ڪا تڪليف پهچائي سگهي ٿو ۽ نه ڪو فائدو ڏئي سگهي ٿو.

2) تفسير:

ڇا اهي ماڻهو، جن سونهري گابي کي پوڄا لاءِ اختيار ڪيو، اهي نه ٿا ڏسن ۽ نه ٿا سمجهن ته اهو گابو انهن سان ڪا به ڳالهه نه ٿو ڪري، نه انهن جي ڪنهن سوال جو جواب ڏئي ٿو، ۽ نه وري انهن کي ڪنهن نقصان کان بچائي سگهي ٿو ۽ نه ڪو نفعو پهچائي سگهي ٿو؟ اهو هڪ بي جان ۽ بي اختيار شيءِ آهي، جيڪا پاڻ به ڪجهه نه ٿي ڪري سگهي، ته پوءِ ٻين جو ڇا ٿي ڪندي؟ اهڙي عاجز ۽ بيوس شيءِ کي ڪيئن خدا ۽ معبود بڻايو وڃي ٿو؟ اها ته انتهاي جهالت ۽ بيوقوفي جي ڳالهه آهي.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• سچي عبادت جي سڃاڻپ: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته عبادت صرف انهيءَ ذات جي لائق آهي، جيڪا ٻڌي، ڏسي، ڳالهائي ۽ جواب ڏئي سگهي ٿي، ۽ جيڪا نفعو ۽ نقصان جو مڪمل اختيار رکندي آهي. اهڙي الله تعاليٰ کان سواءِ ٻين کي پوڄڻ ۽ سڏڻ بيڪار آهي.
• عقل جو استعمال: قرآن مجيد اسان کي دعوت ڏئي ٿو ته اسان پنهنجي عقل ۽ سوچ کي استعمال ڪريون ۽ انڌي تقليد ۽ وهمن تي عمل نه ڪريون. جيڪڏهن اسان غور ڪريون ته اسان جي آس پاس جون بي جان شيون ۽ مخلوق پاڻ کي به ڪجهه نه ٿي ڪري سگهي، ته پوءِ اهي اسان جو ڇا ٿيون ڪري سگهنديون؟
• اسلام جي سادگي ۽ سچائي: اسلام اسان کي اهڙي هڪ الله جي بندگيءَ ڏانهن سڏي ٿو، جيڪو هر شيءِ تي قادر آهي، اسان جي هر ڳالهه ٻڌي ٿو ۽ اسان جي هر ضرورت پوري ڪري سگهي ٿو. اهو ئي سچو ۽ واحد معبود آهي، جنهن جي طرف رجوع ڪرڻ ۾ ئي اسان جي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.