Toha surasi — Oyat 92

Kalimalarning ma'nolari:

• Mana'aka: Seni nima to'sdi, nima qaytardi?
• Rahaytahum: Ularni ko'rganingda.
• Dallu: Adashdilar, to'g'ri yo'ldan chiqdilar (bu yerda buzuq yo'lga kirib, buzoqqa sig'inishga yuz tutdilar).

Tafsir:

Muso alayhissalom Alloh taolo bilan muloqot uchun Tur tog'iga ketganlarida, qavmini akasi Horun alayhissalomga topshirib, ularni to'g'ri yo'lga boshlashni va buzg'unchilardan saqlanishni buyurgan edi. Ammo Muso qaytib kelgach, qavmini Samiriy yasagan buzoqqa sig'inayotgan holda ko'rdi. Shunda u akasi Horunga yuzlanib, tanbeh va so'roq ohangida dedi: "Ey Horun! Sen ularning buzuq yo'lga kirib, buzoqqa sig'inib, to'g'ri yo'ldan adashganlarini ko'rib turarding. Seni nima to'sdi? Nega darhol mendan keyin kelib, menga bu xabarni yetkazmading? Nega ularni bu qabih ishdan qaytarmading? Men sendan oldinroq kelib, bu holni ko'rib, ularni tuzatishga ulgurarmidim. Sen mening amrimga xilof ish qildingmi?" Bu so'zlar Horunning o'z vazifasini to'liq bajarmaganligi yoki qavmni buzoq fitnasidan saqlashda sustkashlik qilganligi haqidagi e'tiroz edi. Muso alayhissalomning bu savoli qattiq va keskin bo'lib, u o'z akasini xalqni boshqarishdagi beparvolikda ayblayotgan edi.

Foydalar:

• Rahbar va boshliq o'z qo'l ostidagilarning ishlarini doimiy nazorat qilishi, ularning xato va adashishlariga befarq bo'lmasligi lozim.
• Amr bil-ma'ruf va nahy anil-munkar (yaxshilikka buyurish va yomonlikdan qaytarish) har bir musulmonning, ayniqsa rahbar va olimlarning burchidir.
• Yaxshi niyat va mehr-muhabbat ham ba'zan qattiq tanbeh va so'roq bilan birga bo'lishi kerak, chunki haqiqiy do'stlik va birodarlik xatoni yashirishda emas, balki uni ochiq aytishda namoyon bo'ladi.
• Dinni himoya qilish va xalqni adashishdan saqlash eng ulug' vazifalardan biri bo'lib, bu yo'lda har qanday qiyinchilikka sabr qilish kerak.