سوره انبیا — آیه 58

معانی کلمات:

• جُذَاذًا: قطعههای خرد و ریز شده، خرد شده و درهم شکسته.
• کَبِیرًا لَهُمْ: بت بزرگشان.
• لَعَلَّهُمْ إِلَیْهِ یَرْجِعُونَ: باشد که آنان به سوی او (بت بزرگ) بازگردند.

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیه السلام پس از آنکه قومش به جشن و عید رفتند، به بتکده آنان وارد شد و با تبری که همراه داشت، تمام بتهای کوچک و بزرگ را خرد و ریز کرد و آنان را به صورت قطعههای پراکنده و درهم شکسته درآورد؛ اما بت بزرگترشان را دست نخورده باقی گذاشت و تبر را بر گردن آن آویخت. هدف او از این کار این بود که وقتی قومش بازگردند و این صحنه را ببینند، به سوی همان بت بزرگ برگردند و از او بپرسند که چه کسی این کار را کرده است. در حقیقت، ابراهیم میخواست با این اقدام، حجت را بر آنان تمام کند و به آنان نشان دهد که این بتها نه توانایی دفع آسیب از خود دارند و نه میتوانند از خود دفاع کنند، چه رسد به اینکه بتوانند سودی برسانند یا زیانی را دفع کنند. او میخواست آنان را به اندیشه وادارد تا در نهایت به ناتوانی معبودهایشان پی ببرند و به سوی خدای یگانه و توانا بازگردند.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و مبارزه با شرک، اساس دعوت همه پیامبران است و حضرت ابراهیم با شجاعت و درایت، در برابر بتپرستی ایستاد و با نقشهای هوشمندانه، پوچی و بیارزشی بتها را آشکار ساخت.
• انسان عاقل باید در برابر معبودهای دروغین و هر آنچه غیر خداست، بینش و بصیرت داشته باشد و با تکیه بر عقل و منطق، باطل را خرد کند و حق را آشکار سازد.
• این آیه نشان میدهد که برای هدایت مردم، گاهی باید با حکمت و تدبیر، حجت را بر آنان تمام کرد تا خودشان به اشتباه خود پی ببرند و به سوی حق بازگردند.
• ایمان واقعی، انسان را شجاع و نترس میکند؛ چنانکه ابراهیم خلیل الله با وجود اینکه تنها بود، در برابر همه بتپرستان ایستاد و از حق دفاع کرد.
• بتها و معبودهای دروغین، نه تنها نمیتوانند به کسی سود یا زیان برسانند، بلکه حتی قادر به دفاع از خود نیز نیستند؛ بنابراین شایسته پرستش نیستند و تنها خدای یگانه است که سزاوار عبادت است.