Anbiyo surasi — Oyat 95

Kalimalarning ma'nolari:

• Harom: Bu yerda "mumkin emas", "man etilgan" ma'nosida.
• Qaryat: Qishloq yoki shahar aholisi.
• Ahlaknaha: Biz halok qilganmiz, yo'q qilganmiz.

Tafsir:

Alloh taolo o'zining azaliy ilmi va hikmati bilan halok etishni hukm qilgan har bir qishloq (shahar) aholisiga, ularning kufri, zulmi va gunohlari tufayli halok bo'lganlariga, dunyoga qaytishlari mumkin emasdir. Ya'ni, ularning bu dunyoga qaytib, o'tkazib yuborgan narsalarini o'rnini to'ldirishlari, tavba qilib, amallarini tuzatishlari uchun imkoniyat berilmaydi. Chunki ularning halok bo'lishi — ularning taqdiri muhrlanganligi va tavbalari qabul qilinmasligining belgisidir.

Boshqa bir ma'noda, bu oyat oxiratda qayta tirilishni inkor etuvchilarga ishora qiladi: Alloh halok qilgan qavmlar uchun qaytib kelmaslik (dunyoga qaytish) mumkin emas, lekin ular albatta qayta tiriltiriladilar va qiyomatda hisobga tortiladilar. Ular o'limdan keyin tirilishni rad etishgan bo'lsalar-da, bu ularning xayolidagi kabi emas — ular albatta qabrlaridan chiqariladilar va qilgan amallariga yarasha jazolanadilar.

Shuningdek, bu oyatda halok bo'lgan qavmlar uchun dunyoga qaytishning imkonsizligi, ularning tavba qilish imkoniyati ham abadiy yo'qolganligi ta'kidlanadi. Alloh taolo ularni halok qilish bilan ularning gunohlari tufayli tavbalarini qabul qilmaslik hukmini chiqargan.

Foydalar:

1. Ushbu oyatdan o'z vaqtida tavba qilishning muhimligini o'rganamiz. Halok bo'lgan qavmlar uchun tavba eshigi yopilgan, ammo biz tirik ekanmiz, Allohning rahmati kengdir va tavba eshigi hali ochiqdir.
2. Allohning azaliy ilmi va hukmi ustuvorligini anglaymiz — U kimni halok qilishni xohlasa, buni amalga oshiradi va hech kim Uning hukmini qaytara olmaydi.
3. Qiyomat va qayta tirilish haqiqatini tasdiqlaymiz — bu oyat qayta tirilishni inkor etuvchilarga raddiya bo'lib, har bir inson o'z amallariga yarasha jazosini olishini uqtiradi.
4. Bu oyat bizni gunohlardan saqlanishga va Allohning azobidan qo'rqishga chorlaydi, chunki halok bo'lgan qavmlarning ahvoli ibratdir.
5. Allohning rahmati va kechirimi kengligini qadrlashni o'rgatadi — tiriklik chog'ida tavba qilishga shoshilish kerak, chunki o'lim kelgach, tavba qabul qilinmaydi.