Аль-Анбия сүресі — Аят 95

1. Сөздердің мағынасы:

• وَحَرَامٌ: тыйым салынған, мүмкін емес, харам дегенді білдіреді. Бұл жерде "мүмкін емес, болуы мұмкін емес" деген мағынада қолданылған.
• قَرْيَةٍ: елді мекен, қала, ауыл дегенді білдіреді. Бұл жерде сол жерде тұратын адамдарды меңзейді.
• أَهْلَكْنَاهَا: Біз оны жойдық, құрттық деген мағынада.
• لَا يَرْجِعُونَ: олар қайтпайды, қайта оралмайды дегенді білдіреді.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала өздерінің күпірлігі мен әділетсіздігі себепті жойылып кеткен елді мекендердің тұрғындары туралы айтып отыр. Олар жойылғаннан кейін қайтадан дүниеге оралып, өздері жіберіп алған нәрселерін түзеуге мүмкіндіктері жоқ. Яғни, олар қайтадан дүниеге қайтып, тәубе етіп, тәубелері қабыл болуы мүмкін емес. Бұл — Аллаһтың шешімі, ол өзгермейді.

Басқа бір түсінікте: бұл аят қиямет күніндегі қайта тірілуге қатысты. Жойылған елді мекендердің тұрғындары қайта тірілмейді деп ойлауға болмайды. Керісінше, олар міндетті түрде қайта тіріліп, жиналып, істеген істері үшін жауап береді. Аяттағы "олар қайтпайды" деген сөз олардың қайта тірілмейтіндігін білдірмейді, керісінше олардың дүниеге қайта оралып, тәубе ету мүмкіндігі жоқ екендігін білдіреді. Себебі олар қайта тірілуді жоққа шығарғандар еді, сондықтан олардың жағдайы ерекше атап көрсетілген.

Қорыта айтқанда, бұл аят екі мағынаны қамтиды: біріншіден, жойылған елдердің тұрғындары дүниеге қайта оралып, тәубе етуге мүмкіндіктері жоқ; екіншіден, олар қайта тірілуді міндетті түрде бастан кешіреді және істеген істері үшін жауап береді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһ Тағаланың әділдігі шексіз: күпірлік пен зұлымдық жасаған елдер жойылады, ал оларға дүниеге қайта оралып, түзелу мүмкіндігі берілмейді. Бұл Аллаһтың әділ үкімінің мызғымастығын көрсетеді.
• Өлімнен кейінгі өмірге сену — иманның негізі: аят қайта тірілудің сөзсіз болатынын растайды. Әр адам істеген істері үшін жауап береді.
• Тәубе ету мүмкіндігін бағалау керек: өлім келгенге дейін тәубе етуге мүмкіндік бар. Өлімнен кейін тәубе қабыл болмайды. Сондықтан әр мұсылман тәубе етуді кешіктірмей, Аллаһқа қайтуы керек.
• Құранның терең мағынасы: бір аятта бірнеше мағына болуы мүмкін. Бұл Құранның кереметтігін және оның тереңдігін көрсетеді.
• Исламның ақиқаты: Ислам әділеттілік, жауапкершілік және Аллаһқа қайту принциптеріне негізделген. Бұл аят мұсылмандарды осы принциптерді ұстануға шақырады.