سوره حج — آیه 17

معانی کلمات:

• صابئین: گروهی که از دین خود برگشته و به فطرت خود باقی مانده‌اند، بدون آنکه دین مشخص و مقرری داشته باشند که از آن پیروی کنند.
• مجوس: آتش‌پرستان، کسانی که آتش، خورشید و ماه را می‌پرستیدند.
• اشراکوا: مشرکان، یعنی کسانی که برای خدا شریک قائل شده و بت‌ها را می‌پرستیدند.
• یفصل: داوری و قضاوت می‌کند، جدایی می‌اندازد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، گروه‌های مختلف بشری را برمی‌شمارد: مؤمنان راستین که به خدا و پیامبرش ایمان آورده‌اند، یهودیان، صابئین (که بر فطرت خود مانده و دین مشخصی ندارند)، مسیحیان، آتش‌پرستان (مجوس) و مشرکان که بت‌ها را می‌پرستند. سپس خبر می‌دهد که خداوند در روز قیامت میان همه این گروه‌ها داوری خواهد کرد و بین حق و باطل جدایی می‌اندازد. مؤمنان را به بهشت وارد می‌کند و کافران را به آتش دوزخ. این داوری بر اساس علم کامل خداوند است؛ زیرا او بر همه چیز گواه و شاهد است و هیچ گفتار و کرداری از بندگان از دید او پنهان نمی‌ماند. او همه اعمال را شماره کرده و حفظ نموده است و هر کس را به اندازه عملش جزا می‌دهد.

فواید و پیام‌های آیه:

• عدالت مطلق خداوند در روز قیامت، آرامش‌بخش دل مؤمنان است؛ زیرا می‌دانند هیچ ظلمی در داوری الهی رخ نمی‌دهد و هر کس نتیجه عمل خود را می‌بیند.
• این آیه هشدار جدی به همه گروه‌هاست که ایمان و عمل صالح، تنها راه نجات است، نه انتساب به یک دین یا قوم خاص.
• علم و شهادت فراگیر خداوند بر همه چیز، انسان را به مراقبت از اعمال و گفتار خود دعوت می‌کند و او را به سوی تقوا و پرهیزگاری سوق می‌دهد.
• این آیه نشان می‌دهد که خداوند با همه انسان‌ها به یک اندازه عادلانه رفتار می‌کند و هیچ کس بر دیگری برتری ندارد مگر به ایمان و عمل صالح، که این خود دعوتی به برابری و برادری انسانی است.