Hac Suresi — Ayet 36

Kelime Anlamları:

• Budn (بدن): Kurban için Beytullah'a hediye edilen deve ve sığırlar. "Bedene" kelimesinin çoğuludur; iri gövdeli olmaları sebebiyle bu ismi almışlardır.
• Şeâir (شعائر): Allah'ın dininin nişaneleri, alametleri ve ibadet yerleri demektir. Kurbanlık hayvanlar, Allah'a yaklaşma vesilesi oldukları için bu kapsamdadır.
• Savâf (صواف): Develerin kurban edilirken ayakta, üç ayağı üzerinde durup ön ayağının bağlanmış hali.
• Vecebet (وجبت): Düştü, yere düştü anlamına gelir.
• Kânî (القانع): İhtiyacını istemeyen, dilenmeyen, tok gözlü fakir.
• Mu'terr (المعتر): İhtiyacını açıkça dile getirip isteyen, dilenen fakir.

Tefsir:

Bu mübarek ayet, Allah Teâlâ'nın bizlere olan büyük ikramını ve dinimizin güzelliklerini gözler önüne sermektedir. Yüce Allah, hac ibadetinin bir parçası olan kurbanlık develeri ve sığırları, kendi dininin nişanelerinden, yani O'na yaklaşma vesilelerinden kılmıştır. Bu, bizim için büyük bir şereftir. Bu hayvanlarda bizim için hem dünyevi hem de uhrevi pek çok hayır vardır: Etinden yemek, ihtiyaç sahiplerine dağıtmak, sevap kazanmak ve Allah'ın rızasına nail olmak gibi.

Allah Teâlâ, bu kurbanları keserken O'nun adını anmamızı emretmektedir. Develer, ayakta ve üç ayağı üzerinde dururken, sol ön ayağı bağlanmış vaziyette kesilmelidir. "Bismillah" diyerek O'nun adını zikretmek, bu ibadetin ruhudur. Hayvan yere düşüp canı çıktığında ise, artık onun etinden yemek helal olur. Burada önemli bir incelik vardır: Kurban sahibi hem kendisi yer, hem de etinden başkalarına ikram eder. Peki kime? İki türlü fakire: Birincisi, ihtiyacı olduğu halde dilenmeyen, iffetini koruyan, tok gözlü olan "kânî"dir. İkincisi ise ihtiyacını açıkça ifade eden, dilenen "mu'terr"dir. Yani İslam, toplumda kimseyi unutmaz; hem onurlu fakiri hem de ihtiyacını dile getireni gözetir.

Allah Teâlâ, bu kocaman ve güçlü hayvanları bizim emrimize boyun eğdirmiştir. Onları bizim için itaatkâr kılmıştır ki, onları kesip Allah'a yaklaşalım. İşte tüm bu nimetler, bizim şükretmemiz içindir. Allah'ın bu kadar büyük nimetlerine karşı şükretmek, O'na hamd etmek ve bu ibadetleri hakkıyla yerine getirmek, bizim kulluk vazifemizdir.

Bu ayet bize gösteriyor ki, İslam dini sadece ibadetlerden ibaret değildir; aynı zamanda toplumsal dayanışmayı, paylaşmayı ve ihtiyaç sahiplerini gözetmeyi emreden bir dindir. Kurban ibadeti, Allah'a olan bağlılığımızı tazelerken, aynı zamanda toplumdaki kardeşlik bağlarını da güçlendirir. Bu vesileyle bizler, Allah'ın rızasını kazanmanın yanında, kardeşlerimizin yüzünü güldürmenin mutluluğunu da yaşarız. Rabbimizin bu emrine uyarak hem O'na şükredelim hem de kardeşlerimizi sevindirelim.