سوره حج — آیه 4

معانی کلمات:

• کُتِبَ عَلَیْهِ: نوشته و مقرر شده بر او (شیطان).
• تَوَلَّاهُ: از او پیروی کند و او را به عنوان سرپرست و دوست بگیرد.
• یُضِلُّهُ: او را از راه راست گمراه میکند.
• السَّعِیرِ: آتش افروخته و شعلهور جهنم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال بر شیطان نوشته و حکم قطعی کرده است که هر کس از او پیروی کند و او را به جای خداوند، ولی و سرپرست خود بگیرد، شیطان او را گمراه خواهد کرد و به جای هدایت به سوی حق، او را به سوی عذاب آتش سوزان جهنم رهنمون میشود. این سنت و قانون الهی است که شیطان هیچگاه راه خیر و سعادت را به پیروان خود نشان نمیدهد، بلکه با وسوسهها و تزیین باطل، آنها را به سوی کفر، معصیت و در نهایت عذاب دردناک آتش میکشاند. این حکم شامل شیاطین جن و انس هر دو میشود؛ هر کسی که مردم را به گمراهی دعوت کند و از او پیروی شود، همین سرنوشت برای او و پیروانش رقم خورده است.

فواید و پیامهای آیه:

• هشدار جدی درباره خطر پیروی از شیطان: این آیه به ما میآموزد که دشمنی شیطان با انسان بسیار جدی و سرنوشتساز است. او هیچ هدفی جز گمراه کردن انسان و رساندن او به عذاب جهنم ندارد. پس باید همیشه از وسوسههای او بر حذر باشیم.
• اهمیت انتخاب دوست و سرپرست: انسان در زندگی خود نیاز به تکیهگاه و سرپرست دارد. اگر این تکیهگاه خداوند باشد، او را به راه راست هدایت میکند و اگر شیطان باشد، او را به پرتگاه جهنم میاندازد. پس باید در انتخاب الگو و راهنما نهایت دقت را به خرج دهیم.
• عدالت و حکمت الهی: خداوند به کسی ظلم نمیکند؛ کسی که با آگاهی و اختیار، شیطان را به جای خدا برگزیند، نتیجه عمل خود را میبیند. این قانون الهی است که هر کس راهی را انتخاب کند، به سرانجام آن خواهد رسید.
• محبت خداوند نسبت به بندگان: خداوند با بیان این حقیقت تلخ، در واقع به ما لطف میکند و راه نجات را نشان میدهد تا با شناخت عاقبت پیروی از شیطان، از آن دوری کنیم و به سوی رحمت و هدایت الهی بازگردیم. این خود نشانهای از مهربانی خداوند نسبت به بندگان است که خطرات را به ما گوشزد میکند.