سوره حج — آیه 56

معانی کلمات:

• الْمُلْكُ: فرمانروایی و حاکمیت مطلق
• یَوْمَئِذٍ: در آن روز (روز قیامت)
• یَحْكُمُ: داوری میکند و حکم صادر میکند
• الصَّالِحَاتِ: کارهای شایسته و نیکو
• جَنَّاتِ النَّعِيمِ: بهشتهای پرنعمت و جاودان

تفسیر آیه:

در آن روز بزرگ که همه در پیشگاه خداوند حاضر میشوند، تمام فرمانروایی و حاکمیت مطلق از آنِ خداوند یکتاست؛ هیچ کس در آن روز صاحب اختیار نیست و هیچ قدرتی جز قدرت الهی جریان ندارد. خداوند متعال در آن روز میان بندگان خود داوری میکند و بین مؤمنان و کافران جدایی میافکند. او با عدالت کامل، هر کس را به آنچه سزاوار است میرساند.

کسانی که در دنیا به خدا و پیامبرانش ایمان آوردند و اعمال شایسته و نیکو انجام دادند، پاداش آنان بهشتهای پرنعمت و جاودان است؛ بهشتهایی که نعمتهایش هیچگاه پایان نمیپذیرد و از هر جهت کامل و بینقص است. آنان در این بهشتها در آسایش و خوشی ابدی خواهند بود و هیچ اندوه و ترسی به آنان راه نمییابد.

در مقابل، کسانی که وحدانیت خدا را انکار کردند، پیامبران را تکذیب نمودند و آیات الهی را نپذیرفتند، سزاوار عذابی هستند که آنان را خوار و رسوا میسازد؛ عذابی در آتش جهنم که هیچ راه گریزی از آن نیست.

فواید و پیامهای آیه:

1. حاکمیت مطلق در دنیا و آخرت از آنِ خداست؛ هیچ قدرتی در برابر اراده او تاب مقاومت ندارد و روز قیامت، همه قدرتها و حاکمیتهای دنیوی محو میشوند و تنها حاکمیت الهی آشکار میگردد.
2. ایمان به تنهایی کافی نیست؛ ایمان باید با عمل صالح همراه باشد. کسانی که ایمان را با کردار نیک درآمیزند، به سعادت ابدی و بهشت پرنعمت دست مییابند.
3. عدالت الهی در روز قیامت کامل و بینقص است؛ هیچ عمل کوچکی نادیده گرفته نمیشود و هر کس نتیجه اعمال خود را به طور کامل دریافت میکند.
4. این آیه مژدهای برای مؤمنان است که سختیها و مشکلات دنیا پایدار نیست و سرانجام نیک برای پرهیزکاران و نیکوکاران خواهد بود؛ پس با امیدواری و پایداری، راه ایمان و عمل صالح را ادامه دهند.