سوره حج — آیه 55

معانی کلمات:

• مِرْيَةٍ: شک و تردید
• بَغْتَةً: ناگهانی، بدون مقدمه
• عَقِیم: نازا و بیبرکت؛ روزی که هیچ خیری در آن نیست و برای کافران راه نجاتی ندارد

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبرش دلگرمی میدهد و خبر میدهد که کافران و تکذیبکنندگان، همچنان در شک و تردید نسبت به قرآن و آنچه تو آوردهای باقی خواهند ماند. این شک و انکار آنها پایانی ندارد، مگر آنکه یکی از دو چیز فرا رسد: یا قیامت ناگهان بر آنان وارد شود در حالی که همچنان بر کفر و تکذیب خود اصرار دارند، و یا عذاب روزی هولناک و بیخیر به سراغشان بیاید؛ روزی که هیچ رحمتی در آن نیست و برای آنان هیچ گشایشی ندارد. بیشتر مفسران این روز عقیم را روز جنگ بدر دانستهاند که بسیاری از سران کفر در آن کشته شدند و طعم تلخ عذاب را چشیدند، و برخی نیز آن را به روز قیامت تفسیر کردهاند که سختترین و وحشتناکترین روز برای کافران است.

فواید و پیامهای آیه:

1. صبر بر تکذیب مخالفان: این آیه به مؤمنان میآموزد که در برابر شک و انکار کافران ناامید نشوند و بدانند که این وضعیت دائمی نیست؛ سرانجامِ آنان یا عذاب دنیوی است یا عذاب اخروی.
2. عاقبت کفر و لجاجت: کسانی که با وجود روشن شدن حق، باز هم در شک و تردید باقی میمانند، سرانجامی جز نابودی و عذاب ندارند؛ پس انسان عاقل باید پیش از فرا رسیدن مرگ و قیامت، به حق ایمان بیاورد.
3. ناگهانی بودن قیامت: قیامت بدون هیچ هشداری فرا میرسد؛ پس مؤمن باید همواره آماده باشد و لحظهای از یاد خدا و طاعت او غافل نشود.
4. رحمت الهی در هشدارها: خداوند با بیان این هشدارها، درِ توبه و بازگشت را برای بندگان باز گذاشته است تا پیش از فرا رسیدن عذاب، به سوی او برگردند و از رحمت بیپایانش بهرهمند شوند.