سوره مؤمنون — آیه 108

معانی کلمات:

• اخْسَؤُوا: دور شوید، گم شوید، با خواری و ذلت برانید. این واژه در اصل برای راندن سگ به کار میرود و بیانگر نهایت اهانت و حقارت است.
• فِیهَا: در آن (جهنم).
• لَا تُکَلِّمُونِ: با من سخن مگویید (و درخواست نجات و تخفیف عذاب نکنید).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در پاسخ به درخواستهای مکرر دوزخیان که میگفتند: «پروردگارا، ما را از این عذاب بیرون آور تا به کارهای شایسته بازگردیم»، با شدت و قاطعیت به آنان میفرماید: «در آتش بمانید و با خواری و ذلت در آنجا دور شوید و گم شوید!» این سخن، نهایت طرد و رانده شدن از رحمت الهی است؛ همانگونه که سگی را با خشونت از خود میرمانند، اینان نیز با خواری از درگاه خداوند رانده میشوند. سپس میفرماید: «و با من سخن مگویید» یعنی دیگر هیچ امیدی به تخفیف عذاب یا نجات نداشته باشید؛ درِ رحمت به روی شما بسته شده و دعا و درخواست شما هرگز به اجابت نخواهد رسید. در این لحظه، تمام آرزوها و امیدهای آنان نقش بر آب میشود و به ناامیدی کامل میرسند و میفهمند که راه بازگشتی وجود ندارد.

فواید و درسهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که فرصت توبه و بازگشت تنها در دنیاست؛ پس از مرگ و در قیامت، درِ توبه بسته است و پشیمانی سودی ندارد. پس عاقلانه آن است که انسان در زندگی دنیا از همین حالا به فکر آخرت خود باشد و از فرصت جوانی و سلامتی برای بندگی خدا بهره گیرد.
• عظمت رحمت خداوند را میرساند که در دنیا بارها به بندگانش مهلت میدهد و درِ توبه را باز میگذارد، اما کسانی که از این رحمت رویگردان شوند، سرانجام به چنین خواری و ذلتی دچار خواهند شد.
• این آیه مؤمنان را به شکرگزاری از نعمت هدایت و ایمان دعوت میکند و آنان را بر این نعمت بزرگ شاکر میسازد که از چنین سرنوشت شومی نجات یافتهاند و به رحمت الهی امیدوارند.