سوره مؤمنون — آیه 107

معانی کلمات:

• «أَخْرِجْنَا»: ما را بیرون آور
• «مِنْهَا»: از آن (جهنم)
• «عُدْنَا»: بازگردیم (به کفر و گمراهی)
• «ظَالِمُونَ»: ستمکاران (به خود)

تفسیر آیه:

این آیه بخشی از گفتگوی دوزخیان با پروردگارشان است. آنان پس از آنکه سزای اعمال خود را در آتش میبینند، با نهایت پشیمانی و زاری فریاد برمیآورند: «پروردگارا! ما را از این آتش بیرون آور و به دنیا بازگردان.» سپس برای اثبات صداقت خود در توبه، میگویند: «اگر بار دیگر به کفر و گمراهی بازگشتیم و راه تو را رها کردیم، قطعاً ستمکار خواهیم بود و سزاوار هر عذابی که ببینی.»

آنان اعتراف میکنند که اگر به دنیا برگردند و دوباره راه کفر و شرک را در پیش گیرند، به خود ستم کردهاند و هیچ عذری برایشان باقی نخواهد ماند. این سخن نشان میدهد که آنان به عمق گناه خود پی بردهاند و میدانند که هیچ بهانهای برای نافرمانی خداوند ندارند. اما این درخواست هرگز پذیرفته نمیشود، زیرا فرصت توبه و بازگشت در دنیا به پایان رسیده و اکنون زمان حساب و جزاست.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که عذاب جهنم چنان سخت و وحشتناک است که دوزخیان حتی حاضرند برای یک بار بازگشت به دنیا، هر شرطی را بپذیرند و به ستمکاری خود اعتراف کنند.
• اهمیت استفاده از فرصت زندگی در دنیا را یادآور میشود؛ چرا که توبه و بازگشت تنها در دنیا پذیرفته است و پس از مرگ، درخواست بازگشت بیفایده است.
• اعتراف به ظلم و ستم بر خویشتن، نخستین گام توبه واقعی است؛ انسانی که به خطای خود پی ببرد، آماده اصلاح و بازگشت به راه راست میشود.
• این آیه هشدار میدهد که هیچ کس نباید به عفو الهی مغرور شود و گناه را کوچک بشمارد، زیرا عاقبت گناه، حسرت و پشیمانی ابدی است.
• مؤمن باید همواره از خداوند بخواهد که او را بر صراط مستقیم ثابت نگه دارد و از لغزشها و گمراهیها محفوظ بدارد، چرا که بازگشت به گمراهی پس از هدایت، ظلمی بزرگ به خویشتن است.