مؤمنون سۈرىسى — ئايەت 43

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ھالاكىتى ۋاقتى بەلگىلەنگەنلىكىنى ۋە ھېچقانداق ئۈممەتنىڭ ئۇ ۋاقىتتىن ئىلگىرى ھالاك بولمايدىغانلىقىنى، شۇنداقلا كېچىكتۈرەلمەيدىغانلىقىنى بىلدۈرمەكتە.

سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• مَا تَسْبِقُ: ئىلگىرى ئۆتۈپ كەتمەيدۇ، ئالدىنقى ئورۇنغا ئۆتەلمەيدۇ.
• أُمَّةٍ: ئۈممەت، جامائەت، بىر پەيغەمبەرگە ئەگەشكەن كىشىلەر توپى.
• أَجَلَهَا: ئۇنىڭ ۋاقتى، ئۇنىڭ ئۈچۈن بەلگىلەنگەن مۇددەت.
• يَسْتَأْخِرُونَ: كېچىكتۈرەلمەيدۇ، ئارقىغا قالدۇرالمايدۇ.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىنسانلارغا مۇھىم بىر ھەقىقەتنى ئۇقتۇرماقتا: ھەر قانداق ئۈممەتنىڭ، ھەر قانداق جامائەتنىڭ ھاياتى ۋە ھالاكىتى ئۈچۈن ئاللاھ تەرىپىدىن بەلگىلەنگەن مۇئەييەن بىر ۋاقىت بار. ئۇ ۋاقىت كەلگەندە، ھېچكىم ئۇنى ئالدىنقى ئورۇنغا ئۆتكۈزەلمەيدۇ، يەنى ئۇ ۋاقىتتىن ئىلگىرى ھالاك بولۇپ كەتمەيدۇ؛ شۇنداقلا ھېچكىم ئۇنى كېچىكتۈرەلمەيدۇ، يەنى بەلگىلەنگەن ۋاقىتتىن كېيىنمۇ تۇرۇپ قالالمايدۇ.

بۇ ئايەت ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ، بولۇپمۇ پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان ئۈممەتلەرنىڭ ھالاكىتى ھەققىدە سۆزلەنگەن ئايەتلەرنىڭ داۋامىدا كەلگەن. ئۇلار قانچىلىك كۈچلۈك، قانچىلىك باي، قانچىلىك ئەسكەرلىك بولسىمۇ، ئاللاھ بەلگىلىگەن ۋاقىت كەلگەندە ھېچقانداق كۈچ ئۇلارنى قۇتقۇزالمايدۇ. ئۇلارنىڭ ھېچقانداق ۋاسىتىسى، ھېچقانداق تەدبىرى ئاللاھنىڭ ھۆكۈمىنى ئۆزگەرتەلمەيدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھايات ۋە ئۆلۈم، ئۇزۇن ئۆمۈر ۋە قىسقا ئۆمۈر — ھەممىسى ئاللاھنىڭ قولىدا. ھېچقانداق ئادەم ياكى ئۈممەت ئۆزىنىڭ تەقدىرىنى ئۆزگەرتەلمەيدۇ. شۇڭا بىز ھەر ۋاقىت ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ، ئۇنىڭ بەلگىلىگەن ۋاقتىغا رازى بولۇشىمىز، ھەمدە ياخشى ئەمەللەرنى قىلىپ، ئاخىرەت ئۈچۈن تەييارلىق قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھىدايەت قىلغان يولدا مۇستەھكەم قەدەم بېسىشىمىزنى، ۋاقتىمىزنى غەنىمەت بىلىپ، ئۇنى ياخشى ئىشلارغا سەرپ قىلىشىمىزنى نەسىپ قىلغاي.