سوره مؤمنون — آيت 43

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• مَا تَسْبِقُ: اڳتي نه ٿيندي، اڳ نه وڌندي.
• أُمَّةٍ: ڪا به قوم يا گروهه.
• أَجَلَهَا: ان جو مقرر ڪيل وقت (يعني موت يا هلاڪت جو وقت).
• وَمَا يَسْتَأْخِرُونَ: ۽ نه ئي اهي پوئتي ٿيندا (يعني نه دير ڪندا).

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان حقيقت کي بيان ڪري ٿي ته هر قوم ۽ هر گروهه لاءِ هڪ مقرر وقت آهي، جنهن ۾ ان جو انجام ۽ هلاڪت اچي ٿي. اهي قومون جيڪي پنهنجي نبيَن کي ڪوڙو چيو ۽ انهن جي دعوت کي رد ڪيو، انهن لاءِ به هڪ خاص وقت مقرر هو. اهو وقت نه هڪ گهڙي اڳتي ٿيندو ۽ نه هڪ گهڙي پوئتي. جڏهن اهو مقرر وقت اچي ٿو ته ڪنهن به قوم جي طاقت، دولت، يا دنياوي وسيلا ان کي روڪي نٿا سگهن. اهي نه پنهنجي عذاب کي اڳ آڻي سگهن ٿا ۽ نه ئي ان کي ٽاري سگهن ٿا. اهو ئي قانون هر زمان ۾ ۽ هر قوم تي لاڳو آهي. الله تعاليٰ جي فيصلي ۾ ڪا به تبديلي نٿي اچي، ۽ هر شيءِ پنهنجي مقرر وقت تي ئي ٿيندي آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي قدرت تي ايمان: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته سڀ ڪجهه الله جي هٿ ۾ آهي. ڪا به قوم پنهنجي طاقت جي زور تي الله جي فيصلي کي نه ٽاري سگهي ٿي ۽ نه ئي پنهنجي مقرر وقت کي اڳتي يا پوئتي ڪري سگهي ٿي.
• عذاب کان اڳ توبه جو موقع: جيئن هر قوم لاءِ هڪ مقرر وقت آهي، تيئن هر انسان لاءِ به موت جو هڪ مقرر وقت آهي. ان ڪري اسان کي گهرجي ته موت اچڻ کان اڳ توبه ڪريون ۽ الله جي طرف رجوع ڪريون.
• صبر ۽ تسليمي: جڏهن اسان تي ڪو به مصيبت يا آزمائش اچي ٿي، ته اسان کي صبر ڪرڻ گهرجي ۽ الله جي فيصلي تي راضي رهڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته هر شيءِ جو هڪ مقرر وقت آهي.
• قرآن جي سچائي: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل تاريخي واقعا ۽ قومن جي هلاڪت جا قصا بلڪل سچا آهن، ڇاڪاڻ ته اهي سڀ الله جي مقرر ڪيل وقت تي ئي پيش آيا.
• آخرت جي ياد ڏياريندڙ: هي آيت اسان کي آخرت جي زندگي جي ياد ڏياري ٿي، جتي هر انسان کي پنهنجي عملن جو حساب ڏيڻو آهي. دنيا جي زندگي عارضي آهي، ۽ اسان کي ان کي الله جي رضا لاءِ گذارڻ گهرجي.