Mo'minun surasi — Oyat 43

Kalima ma'nolari:

• Tasbiq – oldinga o'tish, muddatidan ilgari kelish.
• Ajal – belgilangan muddat, hayotning oxiri yoki halokat vaqti.
• Yasta'khirun – orqada qolish, kechikish.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo yolg'onchilikka berilgan, Payg'ambarlarni inkor etgan ummatlar haqida xabar bermoqda. Har bir ummatning halokati yoki jazosi uchun aniq, oldindan belgilangan muddat mavjuddir. Bu muddat Allohning huzurida yozilgan bo'lib, undan biror ummat ilgari keta olmaydi va undan orqada ham qola olmaydi. Ya'ni, ularning halokati o'z vaqtida, aynan belgilangan paytda keladi. Na ular bu muddatni tezlashtira oladilar, na kechiktira oladilar. Bu hol, ularning kuchi va irodasidan butunlay tashqaridir. Allohning qazosi va qadariga hech qanday kuch qarshilik ko'rsata olmaydi.

Foydalar:

1. Bu oyat mo'minlarga Allohning hukmi ustidan hech qanday kuch g'olib kela olmasligini o'rgatadi. Bu esa ularning qalbini mustahkamlaydi va Allohga bo'lgan ishonchini oshiradi.
2. Har bir ishning o'z vaqti borligini, shoshilish yoki kechikish Allohning irodasiga bog'liq ekanini bildiradi. Bu insonni sabrga va Allohning rejasiga ishonishga chorlaydi.
3. Yolg'onchilarga qarshi Allohning va'dasi haq ekanini, ularning jazosi muqarrarligini eslatadi. Bu esa mo'minlarni Allohning adolatiga bo'lgan ishonchini kuchaytiradi.
4. Inson o'z hayotida duch keladigan qiyinchiliklar va sinovlar ham Alloh tomonidan belgilangan muddatga ega ekanini anglab, xotirjam bo'ladi va Allohning rahmatidan umidini uzmaydi.