Mo'minun surasi — Oyat 46

Kalimalarning ma'nolari:

• Fir'avn: Misr hukmdori bo‘lib, o‘zini iloh deb da'vo qilgan zolim shaxs.
• Mala'ihi: Uning atrofidagi zodagonlar, katta-katta amaldorlar va boshliqlar.
• Fastakbaru: Ular Muso va Horunning da'vatiga quloq solishdan bosh tortdilar va kibr-u havo bilan yuz o‘girdilar.
• Oliyn: O‘zlarini xalqdan ustun qo‘yib, haddan oshgan, zulm bilan odamlarga hukmronlik qiluvchi kimsalar.

Tafsir:

Alloh taolo Muso va Horun alayhissalomni o‘zining to‘qqizta aniq mo‘jizalari — aso, yorug‘ qo‘l, chigirtka, bit, qurbaqa, qon, to‘fon, qahatchilik yillari va mevalarning kamchiligi bilan Fir'avn va uning zodagonlariga yubordi. Bu mo‘jizalar haqiqatni isbotlovchi yorqin dalillar edi. Ammo Fir'avn va uning atrofidagi katta amaldorlar bu da'vatni qabul qilishdan bosh tortdilar. Ular o‘zlarini yuksak tutib, Muso va Horunga imon keltirishdan kibrlandilar. Ular oddiy xalq ustidan zulm va jabr bilan hukmronlik qiluvchi, haddan oshgan, o‘zlarini hammadan ustun deb biladigan qavm edilar. Ular na Allohning qudratini tan oldilar, na payg‘ambarlarning haqqoniyligiga bo‘yin egdilar.

Foydalar:

• Bu oyatdan o‘rganamizki, kibr va takabburlik insonni haqni qabul qilishdan to‘sadigan eng katta to‘siqlardan biridir. Kimki o‘zini boshqalardan ustun deb hisoblasa, Allohning hidoyatidan mahrum bo‘ladi.
• Payg‘ambarlarning da'vati oddiy xalqqagina emas, balki hukmdorlar va kuchli amaldorlarga ham yetkazilishi kerak. Chunki ularning hidoyati butun jamiyatga ta'sir qiladi.
• Zulm va haddan oshish — halokatga olib boruvchi illatlardir. Fir'avn va uning qavmi o‘zlarining yuksaklik da'volari tufayli halokatga uchradilar. Bu esa har bir davrda zolimlarga ibratdir.
• Allohning mo‘jizalari va dalillari qanchalik kuchli bo‘lmasin, agar qalbda kibr bo‘lsa, inson ularni inkor etadi. Shuning uchun imon va tavozu' (kamtarlik) — haqiqiy najot yo‘lidir.