Nur surasi — Oyat 50

Kalimalarning ma'nolari:

• Marad – kasallik, bu yerda ko'ngildagi nifoq (munofiqlik) kasalligi nazarda tutilgan.
• Irtab – shubhalanish, ikkilanish.
• Yahif – adolatdan og'ish, zulm qilish, haqsizlikka moyillik.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hukmiga rozi bo'lmagan va undan yuz o'girgan kimsalarni qattiq tanqid qilib, ularning holatini so'roq ostiga olmoqda. Ular nega Rasulullohning hukmiga bo'ysunmaydilar? Buning sababi nimada? Alloh taolo ularning ahvolini uch xil ehtimol bilan bayon qilmoqda:

Birinchidan, ularning qalblarida nifoq kasalligi bormi? Ya'ni, ichlarida iymonga zid bo'lgan xastalik mavjudmi? Ikkinchidan, ular Muhammad sollallohu alayhi vasallamning haqiqiy payg'ambar ekanligiga shubha qilayotganlarmi? Uchinchidan, ular Alloh va Uning Rasuli hukm chiqarishda adolatdan og'ib, o'zlariga zulm qilishidan qo'rqayotganlarmi?

Keyin Alloh taolo bu uchala ehtimolning hech biri asosli emasligini bildirib, ularning asl holatini bayon qilmoqda: "Yo'q, ularning yuqoridagi sabablardan birortasi ham yo'q. Balki ularning o'zlari zolimlardir." Ya'ni, ular haqdan yuz o'girishlari, Rasulullohning hukmiga bo'ysunmasliklari o'zlarining zulmkorona xatti-harakatlari tufaylidir. Ular o'z nafslariga zulm qiladilar, chunki haqni tark etib, botilga ergashadilar va o'zlariga kerak bo'lmagan narsalarni talab qiladilar.

Foydalar:

• Bu oyat mo'min kishi uchun katta ibratdir: har qanday holatda ham Alloh va Uning Rasuli hukmiga to'liq bo'ysunish lozim. Kimki bu hukmdan yuz o'girsa, u o'ziga zulm qilgan bo'ladi.
• Islom dini adolat va haqiqat ustiga qurilgan. Alloh taolo hech kimga zulm qilmaydi, balki bandalarining o'zlari o'z nafslariga zulm qiladilar.
• Qalbdagi nifoq va shubha kasalliklari insonni haqdan uzoqlashtiradi. Shu sababli mo'min doimo qalbini bu kasalliklardan pok tutishi va iymonini mustahkamlashi kerak.
• Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hukmi — Allohning hukmidir. Unga bo'ysunish iymonning belgisi, undan yuz o'girish esa zulm va gunohdir.