سوره نور — آیه 50

معانی کلمات:

• مَرَضٌ: بیماری (در اینجا: بیماری نفاق و شک در دل).
• ارْتَابُوا: شک کردند، دودل شدند.
• یَحِیفَ: ستم کند، از عدالت منحرف شود و به کسی میل کند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، با لحنی توبیخآمیز و پرسشی، به کسانی که از حکم پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) رویگردان شدند و از پذیرش داوری آن حضرت سر باز زدند، چنین میفرماید: آیا این اعراض و سرپیچی از حکم رسول خدا، به این دلیل است که در دلهایشان بیماری نفاق و کفر وجود دارد؟ یا اینکه در نبوت و رسالت او شک و تردید کردهاند؟ و یا از این میترسند که خدا و رسولش در داوری و حکم، بر آنان ستم روا دارند و از مسیر عدالت منحرف شوند؟ هیچیک از اینها علت واقعی نیست؛ بلکه علت حقیقی این است که آنان خود ستمکاران و متجاوزان از حدود الهی هستند و به دلیل عناد و لجاجتی که دارند، از پذیرش حق سرباز میزنند و در پی بهانهای برای فرار از حکم عادلانه رسول خدا هستند. آنان نه بیماری نفاق در دل دارند که به آن اشاره شده باشد، نه شکی در رسالت او، و نه خوفی از ستم خدا و رسولش؛ بلکه صرفاً ظالم و ستمگرند و به دنبال خواستههای ناحق خود میروند.

فواید و پیامهای آیه:

1. عدالت مطلق خداوند و رسولش: این آیه به زیبایی نشان میدهد که حکم خدا و رسولش همواره بر پایه عدل و انصاف است و هیچگونه ستم و بیعدالتی در آن راه ندارد. مؤمن باید با اطمینان کامل، داوری را به خدا و رسولش بسپارد و بداند که در این حکم، خیر و صلاح او نهفته است.
2. بیماری دل، ریشه انحراف: بیماریهای روحی مانند نفاق، شک و عناد، ریشه بسیاری از نافرمانیها و گناهان است. انسان باید مراقب قلب خود باشد و آن را از این بیماریها پاک نگه دارد تا بتواند حق را بپذیرد و در مسیر هدایت گام بردارد.
3. پرهیز از بهانهجویی و ظلم: مؤمن نباید مانند منافقان، برای فرار از حق، بهانههای واهی بیاورد و از پذیرش حکم الهی سر باز زند. ظلم و ستم، نه تنها در حق دیگران، بلکه در حق خود نیز هست؛ زیرا انسان را از رحمت و هدایت الهی محروم میکند.
4. تسلیم بودن در برابر حق: این آیه به ما میآموزد که ایمان واقعی، مستلزم تسلیم کامل در برابر دستورات خدا و رسول اوست، حتی اگر با خواستهها و تمایلات نفسانی ما مخالف باشد. این تسلیم، نشانه صداقت ایمان و راه رسیدن به سعادت دنیا و آخرت است.